تابعان ، و نيز أنصار كه به صلاح و عبادتپيشگى معروف بودند ، در اين جمع از قلم نيفتاده بود .
بدين منوال ، بيش از هزار مرد در « منى » نزد حسين - عليه السّلام - گرد آمدند . « 1 »
اين گردهمائى عظيم « منى » را مىتوان ، از دو سويه ، يك برخورد سياسى مهم تلقّى كرد :
1 . اين اجتماع ، يك گردهمائى و خيزش بزرگ بود كه شمار زيادى از نامداران و شخصيّتهاى برجسته و معروف ميان أمّت را گرد هم مىآورد ؛ به طورى كه بىاعتنائى به أثر آن و منع مردم از پرسوجو دربارهء آن ، شدنى نبود .
2 . اين اجتماع ، بزرگترين « مجلس » دربرگيرندهء صاحبنظران أمّت و شخصيّتهاى داراى حقّ إظهار نظر و قانونگذارى بود ، يعنى نخبگان پيشرو از أهل حلّ و عقد ، و نمايندگان همهء گروههاى فعّال جامعهء إسلامى : علويان ، صحابه ( أعمّ از مهاجران و أنصار ) ، تابعان ، و نيز زنان ، و فرزندان ، و موالى . چنان كه به سبب وجود نمايندگان همهء طبقات ملّت مسلمان ، مىتوان اين گردهمائى را يك « همهپرسى مردمى فراگير » شمرد .
درايت و كياست به كار بسته شده در انتخاب زمان و مكان برگزارى اين گردهمائى بزرگ هم ، ناگفته پيداست :
سرزمين « منى » ، گشاده و فراخ است ، و بخشى است از حرم كه مىتواند چنين اجتماع عظيمى را يك جا در خود و در ميان همهء كسانى كه بدان سو رهسپارند ، چه حاجيانى كه أداى واجب مىكنند و چه آنان كه به كارهاى ديگر مىپردازند ، بگنجاند ؛ چنين اجتماع عظيم و توجّه برانگيزى در اين سرزمين باز ، از هيچيك از حاضران پوشيده نمىماند و بدين وسيله خبر آن پراكنده مىشود و پشت درهاى بسته و بين ديوارهاى مكانى ويژه ، محصور نمىگردد .
اين اجتماع بناگزير بايد در زمان حضور در منى ، يعنى روز عيد أكبر ، عيد قربان ، دهم ذى الحجّه و پس از آن ، صورت پذيرد ؛ چون همهء حاجيان و كارگزاران و
هامش
( 1 ) . كتاب سليم بن قيس ( ص 165 ) و الاحتجاج طبرسى ( ص 296 ) .