1 . « عليه جيوب النّور » ، « هالهاى از نور او را فراگرفته » در حديث اول ؛ شايد مقصود از اين عبارت همان معنايى باشد كه در حديث جابر جعفى آمده كه امام عليه السّلام فرمودند :
« نور چهرهاش بر سياهى محاسن و موى سرش غلبه كرده است » و شايد منظور آن باشد كه حضرت مهدى عليه السّلام آثار ، قدرت و علوم پيامبران ، همگى را داراست . « 1 »
از سوى ديگر ممكن است اين عبارت بهمعناى دقيقتر و لطيفترى اشاره كند كه همان مقام نورانيت و مقام ولايت است كه از مقام ولايت كليهء الهى ، نشأت مىگيرد و جملهء بعدى كه مىفرمايد « تتوقّد بشعاع ضيآء القدس » ، « از اشعه انوار الهى روشن است » شاهد صحت اين احتمال است زيرا تمام كرامات علمى و عملى و خوارق عادت كه از پيامبران و امامان عليهم السّلام سر مىزند همه به مقام ولايت الهى وابسته است و از اشعه انوار الهى روشنى مىگيرد . بنابراين توضيح ، مىتوان گفت روايت در صدد بيان اين مطلب است كه آن بزرگوار داراى تمام كمالات بوده و قدرت نماياندن همهء آنها را دارد . با اين همه باز هم بايد گفت كه علم به حقيقت معنى فقط از آن خداست .
2 . عبارت « أشبه النّاس برسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلّم خلقا و خلقا » ، « از نظر قيافه و رفتار و اخلاق ، بيش از همه مردم به پيامبر شباهت دارد » كه در حديث سوم از قول پدر بزرگوارش نقل شده است ؛ احتمالا همان معنايى را مىرساند كه از پيامبر اكرم نقل شده است كه فرمود : « و شمآئله شمآئلى ، و سنّته سنّتى » « 2 »
12 - 1 : اسامى ، القاب و كنيههاى آن حضرت عليه السّلام
روايات
1 . جابر بن عبد اللّه انصارى مىگويد : رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلّم فرمود : « مهدى از نسل من است ، نامش ، نام من و كنيهاش كنيهء من است . . . » « 3 »
2 . ابى غانم خادم مىگويد : « براى امام عسكرى عليه السّلام فرزندى متولد شد كه او را محمد ناميد و روز سوم ، وى را به اصحابش نشان داد و فرمود : « بعد از من ، اين فرزند ، صاحب شما و جانشين من در بين شماست ، او آن قائمى است كه گردنها به انتظارش
هامش
( 1 ) . به باب سوم ، فصل هفتم ، روايات 4 و 9 و فصل هشتم همان باب روايت 3 مراجعه نماييد .
( 2 ) . در باب اول فصل سيزدهم ، حديث 4 ذكر خواهد شد .
( 3 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 460 ، روايت 103 .