عقيدهء شيعه مبنى بر اينكه امامت « 1 » به طور موروثى بين افراد خاندان پيغمبر ( اهل البيت ) « 2 » كه حاملين الهام و ولايت الهى هستند مىباشد ، به نظر ايرانيان كه به نظير آن يعنى به توارث سلطنتى كه رنگ مذهبى يافته بود ، عادت كرده بودند ، پسنديده آمد و علم شيعيان به اين امر كه در مذهب تشيّع شكل ويژهاى از اسلام را يافتهاند كه مخالف آراى طبقهء حاكمه و عقيدهء رسمى اكثريت بزرگ قوم عربى زبان - اگرچه به هيچ وجه بر خلاف عقيدهء تمام عربها نبود - و بعدا هم مخالف عقايد تركان به حساب مىآيد ، به شيعه در همان زمانهاى اول اين آمادگى ويژه را بخشيد كه بتواند هستهء مركزى براى قيامهاى ملّى بگردد « 3 » ، بهطورىكه واقعا هم از اين مركز ، طرق مختلفى به بيدارى افكار ملّى ايرانيان رهبرى نمود : يعنى به زودى فكر برقرارى ارتباطى بين سلسلهء امامان و بين آخرين خاندان ساسانيان بدين ترتيب آغاز شد كه گفتند امام حسين ( ع ) با شهبانويى از خاندان يزدگرد سوم ازدواج نموده « 4 » و ازاينرو دارندگان مقام امامت بايد حق رهبرى هر دو ملت عجم و عرب : « قوم الطرفين » را داشته باشند ،
هامش
( 1 ) - اغانى ( چاپ بولاق ) ، ج 7 ، صفحات 8 و 24 ؛ ج 8 ، صفحات 27 و 33 و 34 و 42 . نيز رجوع كنيد به :Israel Friedlander : Die Messiasidee im Islam , in der " Festschrift zum 70 Geburtstage A . Berliners " , Frankfurt am Main 1908 , S . 116 - 130 .( 2 ) - دربارهء معنى اصلى اين « كلمه » رجوع كنيد به :Paret , Grenzen . S . 6 f .( 3 ) - رجوع كنيد به فصل « حس مليت » از همين كتاب ؛ - و نيز رجوع كنيد به :Guidi , Storia 81 ; Nikitin , Nat . 202 ; Vloten , Abb . 8 f .مقدسى ( كتاب احسن التقاسيم ، ص 336 ، قرن دهم ميلادى برابر چهارم هجرى ) دربارهء مليون ( ميهنپرستان تندرو ) متعصبى كه اساسا فاقد مذهب خاصى بوده و از حيث افكار بين فرقهء شيعه و خرم دينان قرار داشتند و در قسمت غربى ايالت نيشابور بودند ، اطلاعاتى به دست مىدهد .
( 4 ) - اساس و مرجع اينگونه اخبار ظاهرا برخوردى است كه بين على ( ع ) و دختر يزدگرد ، اتفاق افتاده است ( سال 657 / 658 ميلادى برابر با 37 هجرى ؛ طبرى رديف 1 ، صفحات 3349 و 3389 . - رجوع شود نيز به :Caet . IX 556 f .) . بهطورىكه نقل شده دختر يزدگرد ، در اين برخورد ، ازدواج با امام حسن ( ع ) را رد نموده است . - رجوع كنيد به :Wiet 101 f .