منجر به پيدايش آثارى از لحاظ فرهنگى و ادارى و اقتصادى گشت : با اين فرق كه در اين دورهء دوم يعنى در دورهء آل بويه ، بيش از صد و پنجاه سالهء قبل از آن ، نفوذ فكرى شرق بر غرب ( يعنى نفوذ فكر ايران بر روى اسلامى كه از طرف عرب به ايران آمده بود ) جايگزين نفوذ فكر غرب بر شرق ( نفوذ اسلام بر ايران . م ) گشته بود .
از نظر نظامى ، شورش فوقالعاده خطرناك ابو على بر ضد نوح اول ، پيشروى آل بويه را در بين النهرين حمايت كرد : « 1 » روابط نوح و ابو على به واسطهء بدبينى متقابل به وخامت گراييد و در اين موقع ابو على با عموى نوح اول يعنى ابراهيم بن احمد كه در موصل مىزيست متحد گرديد و به اتفاق يكديگر موفق شدند طى حملهء شديدى از آوريل 946 ( 333 هجرى ) تا ژانويهء 947 ميلادى ( 334 هجرى ) از راه همدان و رى و نيشابور و مرو ، تا بخارا پيشروى كنند ؛ ولى بين اين دو متحد نفاق افتاد و اين نفاق از طرفى سبب آشتى شاهزادهء سامانى با برادرزادهء خويش نوح گرديد ، و از طرف ديگر ابو على را مجبور ساخت كه بخارا را تسليم كند ( 26 / 3 تا 24 / 4 سال 947 ميلادى برابر رمضان 334 ) و برادرش فضل نيز ناگزير شد خود را تسليم قشون سامانيان سازد و به خدمت آنان درآيد . « 2 »
نوح سامانى در اين موقع دوباره آرامش خاطر يافت و توانست به تنظيم اوضاع خراسان بينديشد و پس از پيكارهاى محلى ممتدّى بين بلخ و ترمذ و چغانيان ، ابو على را ( در 6 / 12 / 948 تا 3 / 1 / 949 برابر جمادى الاخرى 337 هجرى ) وادار به تسليم سازد . ابو على يكى از پسران خود را به عنوان گروگان
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به آغاز اين فصل .
( 2 ) - ابن مسكويه ( تجارب الامم ) ج 2 ، صفحات 100 تا 103 ؛ - گرديزى ( زين الاخبار ) صفحات 33 تا 36 ؛ - بطور عمومى در مورد آل بويه رجوع كنيد به :Siddiqi , II , 109 - 126و در مورد سامانيان به همين كتاب صفحات 260 تا 268 .