براى وى در آن تعبيه نموده بود شد فرمود كه * ( أَتَوَكَّؤُا عَلَيْها ) * تكيه ميكنم بر آن عصا چون مانده ميشوم در راه و يا در وقتى كه در سر رمه ميباشم كه ميچرند يا به آن اعتماد مينمايم در ساعتى كه از نهرى مىجهم * ( وَأَهُشُّ ) * و فرو ميريزم به او برگ را از درخت * ( بِها ) * بدان عصا * ( عَلى غَنَمِي ) * براى گوسفندان خود * ( وَلِيَ فِيها ) * و مرا در آن عصا * ( مَآرِبُ أُخْرى ) * حاجتهاى ديگر هست از ابن عباس و غيره مرويست كه منافع ديگر از آن عصا آن بود كه در راه با موسى سخن گفتى و انيس وى بودى و معارض سباع شدى و از سباع و هوام او را در وقت خواب و بيدارى نگاه داشتى و با دشمن او حرب كردى و چون در خواب بودى محافظت رمهء وى نمودى از سباع و غيره و چون بسر چاه رسيدى تنهء وى حبل گشتى به قدر طول چاه و شعبتين وى دلو شدى و چون بر زمين زدى درختى تناور گشتى و هر ميوه كه مرغوب موسى بودى بر او پديد آمدى و در شبهاى تيره چون دو شمع و چراغ نور دادى و در وقت مسافرت زاد و متاع خود را بر آن نهادى و بر دوش افكندى و چون سنگ آتشزنه بر شعبتين او زدى در او آتش گرفتى و هر گاه بيمار شدى بر وى نشستى و در زير ران او چون دابه ره وار رفتى و اگر طعام نداشتى بر زمين زدى و آنچه آرزوى طبع او بودى بر آن پديد آمدى و گويند كه ذكر منافع عصا على الاجمال به جهت آن بود كه هيبت بر او مستولى شد و زبانش از سخن منقطع شد و نتوانست كه بتفصيل تعداد هر يك از خواص عصا نمايد و بعضى گفتهاند كه غرض موسى از اين اجمال آن بود كه تا حق سبحانه او را از اين مارب سؤال كند كه موجب مزيت اكرام وى شود و ميتواند بود كه ذكر منافع متعلقه بعصا بر سبيل تفضيل و اجمال بسبب آن بوده باشد كه موسى چون از اينسؤال يافته بود كه حق سبحانه در ثانى الحال از اين عصا امرى عظيم احداث خواهد نمود و از او معجزات ظاهر
خواهد شد كه خارق عادت باشد به جهت اين گفته باشد كه ما هى الا عصا لا ينفع الا منافع نبات جنسها كما ينفع العيدان يعنى نيست اين مگر عصا و منافعى كه از او حاصل مىشود از جنس منافعيست كه از خشب بفعل ميآيد تا جواب آن مطابق غرضى باشد كه از فحواى كلام ربانى احساس كرده باشد و اين احتمال در صورتيست كه ظهور و خوارق عادت از او بعد از آن بوده باشد كه اژدها شده باشد و ميشايد كه سؤال حق سبحانه به جهت آن بوده باشد كه موسى ( ع ) تعداد خواص كثيره كند كه متعلق عصا است و استعظام و استكبار آن نمايد و بعد از آن آيهء عظمى و منفعت كبرى آن را كه خواص مذكوره با وجود عظم و كبر آن در جنب آن هيچ ننمايد به او نمايد فكانه يقول ( اين انت عن المنعمة العظمى و المارب الكبرى المنسية عندها كل منفعة و ما ربه كنت تعتد بشانها ) القصه چون موسى بر سبيل تفضيل و اجمال ذكر منافع عصا فرمود * ( قالَ ) * گفت حق سبحانه به او كه * ( أَلْقِها يا مُوسى ) * بيفكن آن را اى موسى حضرت موسى گمان برد كه او را نيز همچو نعلين دور مىبايد افكند
* ( فَأَلْقاها ) *
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 459
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٥٩