بيان محرمات مىكند بقوله * ( إِنَّما حَرَّمَ ) * جز اين نيست كه خدا حرام كرد * ( عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ ) * بر شما مردار را * ( وَالدَّمَ ) * و خون روان را * ( وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ ) * و گوشت خوك و آنچه از آن توان خورد * ( وَما أُهِلَّ ) * و آنچه آواز برداشته شده باشد * ( لِغَيْرِ اللَّه ) * مرغى را خداى را * ( بِه ) * به آن در وقت ذبح آن يعنى آنها را بنام بتان كشته باشند * ( فَمَنِ اضْطُرَّ ) * پس هر كه مضطر شود و محتاج گردد به خوردن يكى از اين محرمات * ( غَيْرَ باغٍ ) * در حالتى كه طالب لذات نباشد يا بيرون آينده نباشد بر امام زمان چون خوارج يا آنكه اقتصار كند برسد رمق در اكل ميته بر او حرام است و موجب عقوبت آخرت * ( وَلا عادٍ ) * و نه در گذرنده از حد سد رمق * ( فَإِنَّ اللَّه ) * پس بدرستى كه خدا * ( غَفُورٌ ) * آمرزنده است گناه مضطر را * ( رَحِيمٌ ) * مهربان است در رخصت دادن اكل محرمات در حين اضطرار تبيين و تفصيل معانى اين آيه در سورة البقرة مذكور شده و بعد از بيان محرمات نهى مىكند از تحريم محللات باهواء و ميفرمايد كه * ( وَلا تَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ ) * و نگوئيد آن چيزى را كه وصف ميكنيد بر زبانهاى خود يعنى به مجرد وصف زبان بدون دليل و برهان نگوئيد * ( الْكَذِبَ ) * دروغ را * ( هذا حَلالٌ ) * بيان كذبست يعنى مگوييد كه اين حلالست مراد آن چيزيست كه در شكم بحيره و سائبه باشد حيث قالوا ما فِي بُطُونِ هذِه الأَنْعامِ خالِصَةٌ لِذُكُورِنا وَمُحَرَّمٌ عَلى أَزْواجِنا يا مراد محرمات مذكوره است كه هيچ كدام از محرمات مذكوره را نگوئيد كه حلالست * ( وَهذا حَرامٌ ) * و اين حرام يعنى آنچه خدا حلال ساخته مگوييد كه حرام است و آنچه حرام ساخته مگوييد كه حلالست * ( لِتَفْتَرُوا ) * تا افترا كنيد * ( عَلَى اللَّه الْكَذِبَ ) * بر خدا دروغ را و گوئيد خدا ما را به اين فرموده است * ( إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ ) * بدرستى كه آنان كه بر بندند * ( عَلَى اللَّه الْكَذِبَ ) * بر خدا دروغ را * ( لا يُفْلِحُونَ ) * رستگارى نيابند از عذاب خدا در دنيا و آخرت در انوار گفته كه سوق كلام در آيتين و قصد بر جمله به انما مقتضى حصر محرماتست در اجناس اربعه مگر دليلى شرعى از سنت قايم شود بر تحريم چيزى همچه اكل سباع و وصف السنهء ايشان بكذب مبالغه است در وصف كلام ايشان بكذب فكان حقيقة كذب مجهول
بوده است السنهء ايشان معرف آن شده و چون مفترى به جهت تحصيل مصلوب دنيوى افترا مىكند از اين جهت نفى فلاح از اهل افترا كرده و بعد از آن تبيين آن فرمود بقوله * ( مَتاعٌ قَلِيلٌ ) * يعنى آنچه افترا ميكنيد براى تحصيل آن برخوردارييست اندك و ناپايدار كه
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 229
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٢٩