تشريح المسائل
* مقدمة بفرماييد نظر جناب آخوند پيرامون تصوير جامع چه بود ؟
تصوير قدر جامع بين افراد را بنا بر قول صحيحى بدون اشكال مىدانست .
* پس مراد از « و الاشكال فيه » چيست ؟
نقل مهمترين اشكالى است كه بر تصوير جامع شده است و آن اشكالى است از جانب شيخ اعظم انصارى كه در كتاب ( مطارح الأنظار ) مرحوم كلانتر مذكور است .
* اشكال چيست ؟
اينست كه : اين قدر جامعى كه شما تصوير كرديد از دو حال خارج نيست .
1 - يا در واقع مركب از اجزاء است . 2 - و يا حقيقتى بسيط ، كلى بدون اجزاء ولى داراى افراد است .
هريك از اين دو صورت كه باشد داراى اشكال است و نمىتواند قدر جامع باشد .
* چرا امر مركب نمىتواند قدر جامع ميان مصاديق صحيح باشد ؟
زيرا هر امر مركبى نسبت به هريك از مصاديقش ، از جهتى واجد برخى از اجزاء آن مصداق و از جهتى فاقد اجزاء مربوط به آن است . و لذا از جهتى فاسد و به اعتبارى صحيح مىباشد .
پس : چنين امر اعتبارى قابليت و صلاحيت براى جامع بودن ميان خصوص افراد صحيح را ندارد .
* مراد از پاسخ مزبور را روشنتر بيان كنيد ؟
براى مثال :
1 - نماز داراى مراتب مختلفى است ، چنان كه گذشت .
2 - در هر مرتبهاى و با شرائطى خاص يك نماز ( بعنوان يك نوع مركبى ) واجب است .
يعنى : در جايى نماز 10 جزئى ، در جايى نماز 8 جزئى ، در جائى نماز 5 جزئى و . . . .
حال جناب آخوند از شما مىپرسيم كه :
مركب از چند جزء مىتواند در اينجا قدر جامع باشد ؟ 10 جزئى يا 8 جزئى . اگر هشت جزئى است كدام هشت جزء ، و يا نماز پنج جزئى اگر پنج جزئى را قدر جامع قرار مىدهيد كدام پنج جزء ؟
و هكذا . هريك را كه اختيار كنيد نمىتواند قدر جامع ميان مصاديق صحيح باشد . چرا ؟
زيرا :