3 - گاهى نيز اين الفاظ در استعمالات شارع بدون قرينه به كار مىروند .
فى المثل : شارع مىفرمايد : صلّ عند رؤية الهلال .
در اينجاست كه ما نمىدانيم ، مراد از صلّ ، معناى لغوى آن يعنى دعا است و يا معناى شرعى است كه نماز واجب و يا مستحب است ؟
حال : ثمرهء بحث در اينگونه استعمالات است كه ظاهر مىشود .
* ثمرهء بحث در اينجا چه مىباشد ؟
اينست كه : اگر ما قائل به ثبوت حقيقت شرعيه باشيم ، در صورتى كه به يكى از الفاظ مستعمله در لسان شارع برخورديم كه بدون قرينه آمده است ، بايد آن را بر معناى شرعى حمل كنيم ، و حال آنكه اگر حقيقت شرعيه را نپذيريم ، بايد آن را بر حقيقت و معناى لغوى حمل نماييم .
فى المثل : وقتى شارع مىفرمايد : صلّوا عند رؤية الهلال .
1 - كسى كه قائل به ثبوت حقيقت است ، مىگويد : مراد اينست كه در غرّه ماه خواندن نماز مستحب است ، يعنى مراد از صلّوا ، نماز خواندن است .
2 - و كسى كه منكر حقيقت شرعيه است مىگويد : بايد صلوا را بر معناى لغوى حمل نمود ، يعنى مراد شارع اينست كه : در اول ماه خواندن دعا مستحب است .
به عبارت سادهتر :
منكرين حقيقت شرعيه اين الفاظ را بر معانى لغويشان حمل مىكنند و مىگويند مراد شارع دعا كردن است .
و طرفداران حقيقت شرعيه اين الفاظ را بر معانى شرعى حمل مىكنند و مىگويند : مراد شارع دو ركعت نماز است .
* مراد از « فيما اذا علم تأخّر الاستعمال » چيست ؟
اينست كه : ظهور ثمرهء مزبور در جايى است كه بدانيم زمان استعمال پس از زمان وضع باشد .
* اگر امور مزبور معلوم نباشد چه ؟
در حمل لفظ بر هريك از معانى شرعى و لغوى اشكال وجود دارد و لذا بايد در آن توقف نمود .
* مقدمة بفرماييد بر مسلك ثبوت حقيقت شرعيه در عصر شارع چه اتفاق افتاده است ؟
دو حادثه رخ داده است :
1 - وضع : اعم از اينكه تعيينى استعمالى باشد و يا تعيّنى .
2 - استعمال : بدين معنا كه شارع الفاظ مذكور را استعمال نموده است .
كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 178
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص١٧٨