و آئين شناسان شيعى - به پيروى امامانشان - كم و بيش همان راه حلى را در اين باره برگزيدهاند كه عمر و عثمان پذيرفته بودند و برخىشان از اين هم پيشتر رفته و گفتهاند : با دشوارىهائى كه درنگ چهار سالهء زن در بردارد ، به جانشينى امام مىتوان اين مدت را نيز بايسته ندانست يا آن را - هر چه مىشود - كوتاه تر ساخت .
دو - در ص 357 تا 360 در گزارشهائى چند مىخوانيم : آيهء 24 از سورهء نساء درگير و دار اوطاس فرود آمد تا آميزش با كنيزانى كه در آن سرزمين به دست مسلمانان افتاده بودند ناروا ننمايد . با آن كه :
الف : نبردى كه در سرزمين اوطاس روى داد همان جنگ حنين است ( 1 ) كه هشت سال پس از كوچيدن به مدينه در گرفته ( 2 ) با آن كه - چنان چه در ص 15 و 16 بيايد - سورهء نساء - سالها پيش از آن - در همان آغاز كوچيدن پيامبر به مدينه فرود آمده يا به گفتهء برخى پيش از كوچيدن به مدينه و در مكه .
پس نمىتوان آن را به گزارشهائى پيوند زد كه - درست يا نادرست - رويدادهاى چندين سال بعد را باز مىنمايد .
ب : تفسيرهاى شناخته شدهء شيعه نيز روشنگرى آيه به گونهء بالا را درست ندانستهاند چنان كه در « الميزان » - 4 / 285 - مىخوانيم :
آن چه نيز برخى ديگر گفتهاند : خواست قرآن از * ( « ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ » ) * زنانىاند كه به دست مسلمانان مىافتادند و شوهرانشان نامسلمان بودند ، دليلشان گزارشى از ابو سعيد خدرى است كه مىرساند « اين فراز دربارهء دستگير شدگان جنگ اوطاس فرود آمده كه مسلمانان ، زنانى را كه - در ميان نامسلمانان - شوهر داشتند دستگير كردند و چون آيه بر پيامبر فرود آمد جارچى او بانگ در داد :
با زنان آبستن همبستر نشويد تا بارى كه در دل دارند برزمين نهند و با ديگر زنان نيز نياميزيد تا روزگارى كه بايستى درنگ كنند به سر آيد . » ( 3 )
هامش
( 1 ) معجم البلدان 1 / 281 ، سيرة ابن هشام 4 / 130 ( پانويس ) .
( 2 ) اعلام منجد 261 .
( 3 ) گزارشهائى كه در خود « الغدير » از زبان بوسعيد آمده ، دو دستور بالا را كه دربارهء خوددارى از آميزش با زنان شوهردار است ندارد و همين نيز آنها را نپذيرفتنىتر مىنمايد زيرا به هيچ روى با دستورهاى فقهى سازش پذير نيست .