نمىنمايد مگر آنكه [ خود ] هدايت شود ؟ شما را چه شده ، چگونه داورى مىكنيد ؟ « 1 » .
اين آيهء مبارك با لحنى احتجاج آميز ديدگاه قرآن را نسبت به موضوع هدايت به حق كه تعداد زيادى از آيات كريم قرآن مجيد از آن به تفصيل سخن به ميان آوردهاند به صورت خلاصه مطرح مىنمايد و آن چنين است : انحصار هدايت به سوى حق در خداوند تبارك و تعالى به نحو اطلاق ، كه فرموده است :
« بگو خداوند است كه به سوى حق راهنمايى مىكند » .
سپس اين مطلب را بيان مىدارد كه در ميان خلق خدا كسى كه پيروى كردن از او بر همگان واجب است نمىتواند كسى باشد كه جز با هدايت بشر ديگرى راه به هدايت نمىيابد . بلكه بايد كسى باشد كه به خودى خود و بدون نياز به بشر ديگرى ، هدايت را مستقيماً از خداوند متعال دريافت نموده باشد پس چنان كه علامه طباطبايى رحمه الله نيز در تفسير اين آيه فرمودهاند : در اين آيه در ميان دو جملهء : « يهْدِي إِلى الْحَقّ » ؛ به سوى حق رهبرى كند و « مَن لا يهِدِّي » ؛ كسى كه راه نمىنمايد مقابله شده است در حالى كه هدايت به حق در مقابل عدم هدايت به حق قرار مىگيرد و راهيابى به سوى حق در مقابل عدم راهيابى به سوى حق است پس لازمهء اين مقابله ، ملازمه ميان راهيابى به واسطه غير و عدم هدايت به سوى حق مىباشد و ملازمه ميان هدايت به حق و هدايت شدن به ذات . در نتيجه كسى كه مىخواهد ديگران را به سوى حق هدايت كند ، بايد به خودى خود هدايت يافته باشد نه با هدايت ديگرى ، و كسى كه با هدايت ديگرى هدايت شده باشد هيچگاه هادى به سوى حق نخواهد بود .
اين معنايى است كه آيهء شريف ، مطابق با ظهورى كه هيچ شك و شبههاى
هامش
( 1 ) . يونس / 35 .