قومى هدايتگرى مبعوث كند تا آنان را هدايت نمايد .
معناى هادى در قرآن
آيهاى كه در بالا ذكر كرديم دلالت بر اين مطلب دارد كه زمين هيچگاه از هدايتگرى كه مردم را به سوى حق فرا خواند خالى نيست ، « حال اين هدايتگر مىتواند پيامبر باشد و مىتواند غير پيامبر باشد كسى كه با امر خداوند مردم را هدايت مىكند » « 1 » . . و اطلاق آيه انحصار مصداق « هادى » در انبيا عليهم السلام را نفى مىكند ؛ رأيى كه زمخشرى در تفسير اين آيه در كشّاف به آن ميل كرده است .
چرا كه چنين انحصارى دورانهاى فترت را كه در آنها پيامبرى وجود نداشته از حكم عام آيه خارج مىكند و اين خلاف ظاهر آيه است كه صريحاً وجود هدايتگر را در هر عصر به نحوى كه هيچگاه زمين از او خالى نباشد تأييد مىنمايد .
در اين صورت در زمان ما اين هدايتگر چه كسى است ؟ به قرآن باز مىگرديم تا پاسخ اين سؤال را بيابيم . آيات كريم را مىبينيم كه امر هدايت مردم به سمت حق را در اصل به خداوند تبارك و تعالى منحصر كرده و سپس به نحو تبعيت ، امر هدايت را براى كسانى اثبات مىكند كه به امر و فرمان خداوند مردم را به راه راست هدايت مىكنند خداوند عزوجل مىفرمايد : « قُلْ هَلْ مِن شرَكائكم مَّن يهْدِي إِلى الْحَقِّ قُلِ اللَّهُ يهْدِي لِلْحَقِّ أَ فَمَن يهْدِى إِلى الْحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمَّن لا يهِدِّى إِلا أَن يهْدَى فَمَا لَكمْ كَيْف تحْكُمُونَ » ؛ بگو : « آيا از شريكان شما كسى هست كه به سوى حق رهبرى كند ؟ » بگو : « خداست كه به سوى حق رهبرى مىكند » پس ، آيا كسى كه به سوى حق رهبرى مىكند سزاوارتر است مورد پيروى قرار گيرد يا كسى كه راه
هامش
( 1 ) . تفسير الميزان 1 / 305 .