ميان شيعيان و مؤمنين گرديد زمينه سازى قبلى امام زمان و پدران بزرگوار آن حضرت عليهم السلام براى اين مطلب بوده است خصوصاً در زمان حضرت امام كاظم عليه السلام كه قسمت زيادى از مدت امامت خود را كه حدود سى و پنج سال بوده است در زندانهاى بنى عباس و يا تحت كنترل و مراقبت شديد آنان و نيز آزار و اذيت شديد اصحاب ، گذرانده بود . آن حضرت همواره براى ارتباط با مؤمنان و جواب دادن به سؤالات دينى آنها و رساندن دستورات و ارشادات به آنان از طريق ارسال نامههايى اقدام مىنمودند كه حتى در هنگام زندانى بودن آن بزرگوار نيز هيچگاه قطع نمىشد و از طريق وسايل و راههايى ابتكارى و به وسيلهء اشخاصى كه دستگاه جاسوسى نظام عباسى از شناختن آنان و دريافتن ولايت اهل بيت در آنان عاجز شده بود انجام مىگرفت .
اين كار به سبب ازدياد كنترل و مراقبتى كه دستگاه عباسى بر حضرت امام هادى و امام عسكرى عليهما السلام به كار مىبرد در زمان آن دو بزرگوار شدت بيشترى پيدا كرد چرا كه دستگاه عباسى اين دو امام بزرگوار را به شهر سامرا كه پايتخت امپراطورى عباسى آن روزگار بود ، آورد و آنان را مجبور به اقامت اجبارى در اين شهر نمود كه بيشتر به دژى نظامى شبيه بوده و به همين جهت با عنوان عسكر يا پادگان نيز ناميده مىشده است ، اقامت اجبارى اين دو امام بزرگوار در اين شهر آنان را در اين قلعهء نظامى ، بيشتر به دو زندانى شبيه كرده بود .
به علاوهء اين شرايط سخت ، تأكيد اين دو امام بزرگوار بر پيش گرفتن اين شيوه يعنى صدور نامه براى ارتباط با شيعيان در واقع زمينه سازى مستقيمى براى غيبت فرزند بزرگوارشان حضرت مهدى عجل الله فرجه بود چرا كه مؤمنان از اين طريق با اين اسلوب آشنا شده و به آن عادت مىكردند . با اين كار شبهات رفع شده و براى پذيرفتن عمل به دستوراتى كه در نامهها مىآمد و
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 203
مساهمون: منذر حكيم
ص٢٠٣