پردهء غيبت برود ، هيچگاه اجازه نمىداد تا فعاليت وكيلان آن حضرت نيز به صورتى كاملًا علنى به انجام برسد به همين دليل ، شرط اول در انتخاب وكيلان و به خصوص نايبان خاص ، اين بود كه از نظر كتمان اسرار و عدم افشاى مكان و بلكه وجود حضرت امام زمان عليه السلام داراى التزام بالايى باشند و شايد به عنوان مثال ، انتخاب حسين بن روح براى نيابت خاصه عليرغم وجود اشخاصى كه داراى دانش و وجاهت بيشترى نسبت به او در ميان اصحاب بودند ، از به همين دليل باشد « 1 » .
حضرت امام زمان عليه السلام با تثبيت سازمان وكالت و نيابت خاصه در دورهء غيبت صغرى ، در واقع مقدمهاى براى ارجاع مؤمنان در دوره غيبت كبرى به نايبان عام ايجاد نمودند .
نايبان عامى كه روايات ، ويژگىهاى كلى آنها بيان داشته و امام عليه السلام نيز مردم را به مراجعه به آن ها در زمان غيبت كبرى دستور داده بود . آن حضرت در زمان غيبت صغرى با تعيين اشخاصى كه آن صفات در آنها يافت مىشد زمينهء اين كار را فراهم آوردند ، چرا كه امت با ديدن اين اشخاص به عنوان نمونه متوجه مىشدند كه چه جور كسانى لياقت و شايستگى نيابت عام حضرت امام زمان عليه السلام را در غيبت كبرى دارند و در آن زمان به سراغ افرادى نظير اين افراد مىرفتند ، به عبارت ديگر تجربهء نيابت نايبان خاص كه نمونههايى تعيين شده از جانب امام معصوم عليه السلام بودند مشروعيت رجوع به نايبان عام امام در زمان غيبت كبرى را براى امت روشن كرده و از جهت ديگر با ارائهء نمونهء اشخاص داراى اين صفات ، ملاكى براى تعيين صلاحيت و يا عدم صلاحيت مدعيان
هامش
( 1 ) . غيبت طوسى / 240 .