اول : تفسير
از قرن چهارم هجرى تا به امروز ، فقيهان و محدّثان در ميزان صحّت انتساب تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السّلام اختلاف كردهاند .
آنچه كه معلوم و يقينى است اين است كه حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام در عرصهء تفسير قرآن كريم ، مجموعهاى از روايات صحيحه را از خود به جا گذاشتهاند و بخشى از اينروايات در منابع و مصادرى كه امروز در دست ما است يافت مىشود « 1 » .
در اين صورت اختلاف ، تنها دربارهء كتابى است كه به آن حضرت نسبت داده شده اما در اصل پديدهء تفسير كه ويژگى زمانهء حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام بوده و صدورش از آن حضرت مورد اتفاق است ، ترديدى وجود ندارد .
حال اگر شرايطى كه امام حسن عسكرى عليه السّلام در آن مىزيسته را از يك طرف در نظر گرفته و از سوى ديگر نسبت دادن اين تفسير به آن حضرت را در نظر بگيريم و از جهت سوّم ، محتواى اين تفسير را نيز از نظر بگذرانيم و آن را با ساير رواياتى كه در منابع ديگر از آن حضرت نقل شده مطابقت نماييم به نقاطى ، گاه واضح و گاه مشكوك مىرسيم كه براى اثبات آن به دلايل قوى احتياج داريم .
دربارهء شرايط زمانى حضرت امام عسكرى عليه السّلام از نقطهنظر اهتمام به قرآن كريم دانستيم كه كندى ( بهعنوان يك فيلسوف حرفهاى ) قصد داشت دست به
هامش
( 1 ) . حياة الامام الحسن العسكرى / 95 - 100 ، مسند الامام الحسن العسكرى .