در آنها مفاهيم نظرى و كلامى تبديل به احساس ، عاطفه ، كارها ، حركات و روابط خارجى مىشود تا امّت و دولت به آن درجه برسند كه زندگى مسئولانهاى در پيش گيرند . مراد از مسئوليت همان حمل امانت الهى و جانشينى خداوند متعال در زمين است .
از همينجا است كه مىبينيم امام باقر عليه السّلام بر اين فريضهء الهى تأكيد فراوانى كرده و آن را دربردارندهء همهء لوازم آسايش و رفاه زندگى انسانى دانسته است .
آن حضرت در اين رابطه فرمودهاند :
امر به معروف و نهى از منكر راه انبيا و روش صالحان است ، اين فريضهء بزرگى است كه همهء واجبات ديگر بهوسيلهء آن برپا داشته مىشود . بهوسيلهء اين دو واجب بزرگ است كه راهها امن ، درآمدها حلال و ظلم و ستم بر طرف مىشود ؛ زمين آباد شده از دشمنان انتقام گرفته شده و كارها راست مىآيد . پس اگر منكرى را ديديد در دل آن را انكار كرده و انكار خود را با زبان بيان داريد و با دستان خود به پيشانى آنان بزنيد و در راه خدا از سرزنش هيچ سرزنشكنندهاى نهراسيد « 1 » .
آن حضرت همچنين همگان را از فرجام شوم شانه خالى كردن از مسئوليت و سازش با منحرفان چه از طايفهء حكّام بوده يا از ساير افراد باشند برحذر داشته و فرمودهاند :
خداوند متعال به شعيب پيامبر عليه السّلام وحى كرد كه من صد هزار نفر از قوم تو را هلاك خواهم كرد كه چهل هزار نفر از آنها از بدان و شصت هزار نفر از خوبان قوم تو مىباشند ، حضرت شعيب عليه السّلام به خداوند عرض كرد : خداوندا ، تكليف بدان روشن است ، امّا چرا خوبان را عذاب مىكنى ؟
هامش
( 1 ) . تهذيب الاحكام 6 / 180 .