مسأله ، نصّ [ آيه يا روايت ] خاص يا عامّى وجود نداشته باشد كه در صورت وجود ، آن نصّ خاصّ يا عام بر عقل حاكم خواهد بود . عقل همچنين نقش بزرگى در علم اصول نيز دارد كه اجتهاد كاملا وابستهء به آن است .
سوّم : اصلاحات سياسى
امام باقر عليه السّلام بيشترين استفاده را از شرايط فضاى باز سياسى نسبى كه گاه به وجود مىآمد براى ايجاد و توسعهء بنيان مردمى قابل اعتماد و تجهيز آنان با انديشههاى سياسى سالم كه با ديدگاههاى اهل بيت عليهم السّلام همخوانى داشته باشد ، همچنين بسيج نيروها براى گرفتن مواضع مناسب در زمانهاى مناسب مىبردند . به همين دليل بود كه در زمان امام باقر عليه السّلام هيچ انقلاب نظامى علوى بهوجود نيامد . چراكه در آن دوره شرايط كامل براى انقلاب نظامى از نظر تعداد نيروها و هم از نظر امكانات وجود نداشت .
امام باقر عليه السّلام در نهايت احتياط و هوشيارى مفاهيم و انديشههاى سياسى بنيادين را به امّت اسلام عرضه مىنمود . آن حضرت گاه نيز در برابر بعضى از حكّام موضعهاى سياسى صريحى مىگرفتند تا آنان را به راه راست و درست برگردانند .
نقش اسلامى امام باقر عليه السّلام در فعاليّتهاى ذيل تجلّى مىنمايد :
1 . دعوت به امر به معروف و نهى از منكر
امر به معروف و نهى از منكر فرد و جامعه را از انواع انحرافات فكرى ، عاطفى و رفتارى آزاد مىكند . اين دو واجب الهى مفاهيم و ارزشهاى اسلامى ثابت را تبديل به فعاليّتهاى رفتارى واضح و آشكارى مىنمايد كه