اهل بيت عليهم السّلام و تعامل آن با زندگى و رابطهء مستمرّ آن براى قانونگذارى در همهء شئون زندگى انسان بود . اين فقه هيچگاه در برابر رويدادهاى جديدى كه مردم به آن مبتلا مىشوند حتّى در عصر حاضر كه ما در آن زندگى مىكنيم دست و پا بسته نبوده است . در زمانهاى كه اكنون بسيارى از رويدادهاى جديد بهوجود آمده و بسيارى از موضوعات جديد به عرصهء وجود پا گذاشته است اين فقه جوابگوى همهء مسائل است . هماكنون دانشمندان بزرگ مسلمانان در دانشگاه الازهر به اين مطلب پى بردهاند كه چقدر به بازبودن باب اجتهاد و تبعيّت از شيعهء اماميّه در اين مسأله نيازمند هستند .
رشيد رضا مىگويد : ما هيچ منفعتى در ترك اجتهاد نمىشناسيم ، بلكه ضررهاى آن بسيار زياد است و همهء اين ضررها به كنار گذاشتن عقل و قطع كردن راه علم و محروميّت از بهكارگيرى انديشه در فقه بازگشت مىكند .
مسلمانان با بستن باب اجتهاد همهء علوم را ناكارآمد كرده كنار گذاشته و به حالتى كه امروز مىبينيم درآمدهاند « 1 » .
4 . بازگشت به حكم عقل : در ميان فقهاى مذاهب اسلامى تنها فقهاى اماميّه هستند كه عقل را يكى از منابع چهارگانهء استنباط احكام شرعى مىدانند . آنان عقل را با برترين شكلهاى تقديس توصيف كرده و آن را رسول باطنى خداوند مىدانند . آنان حسب رواياتى كه دارند عقل را از جمله چيزهايى مىدانند كه خداوند بواسطهء آنها عبادت شده و بهشت بهواسطهء آن به دست مىآيد . البتّه روشن است كه رجوع به حكم عقل در زمانى جايز است كه در
هامش
( 1 ) . الوحدة الاسلاميّه / 99 .