شهاب را به جاى ابو موسى اشعرى والى كوفه نمود و عبيد اللّه بن عباس را به جاى يعلى بن منبه ، بر يمن گمارد و قيس بن سعد بن عباده را به جاى عبد اللّه بن سعد ، بر مصر فرمانروايى داد و سهل بن حنيف را به جاى معاوية بن ابى سفيان فرمانرواى شام قرار داد ، اين جايگزينى به جهت بدرفتارى و فساد ادارى فرمانروايان قبلى بود كه تا آخرين لحظات از آن دست برنداشتند . يعلى بن منبه ، خزانهدارى بيت المال يمن را عهدهدار بود كه آن را به يغما برد و معاوية بن ابى سفيان دست به تدارك نيروى نظامى زد تا از ايفاى مسئوليتهاى جديد سهل بن حنيف در شام جلوگيرى نمايد . « 1 »
امام عليه السّلام در گزينش فرمانروايان جديد به گونهاى بسيار دقيق و واقعگرايانه عمل مىكرد و بر عملى ساختن آيين اسلام با نظام ادارى نوين آن ، تأكيد داشت و با شركت دادن انصار در حكومت ، اعتماد به نفس آنان را باز گرداند و روحيهء آنها را بالا برد ، آن حضرت پذيراى راهحلهاى انحرافآميز نشد بلكه به اجراى نيمى از آن نيز تن درنداد و در ريشهكن ساختن فساد مصمّم بود . به امام عليه السّلام پيشنهاد شد تا زمانى كه حكومتش استقرار مىيابد ، معاويه را بر سر كار باقى بگذارد و بعدها او را بر كنار نمايد ، حضرت پذيراى اين پيشنهاد نشد . « 2 »
با سرپيچى معاويه از بيعت با امام عليه السّلام حضرت كوشيد تا فرمانروايى شام را تحت استيلاى خلافت مركزى درآورد . ازاينرو ، پرچم مبارزه را به فرزندش محمد بن حنفيه سپرد و عبد اللّه بن عباس را بر جناح راست سپاه و عمر بن ابى سلمه را بر جناح چپ آن گمارد و با فراخواندن ابو ليلى بن عمر بن جرّاح ، وى را بر پيشاپيش سپاه فرماندهى داد و با ايراد خطابهاى آتشين براى
هامش
( 1 ) . تاريخ طبرى 3 / 462 ، چاپ مؤسسهء اعلمى .
( 2 ) . تاريخ طبرى 3 / 461 چاپ مؤسسهء اعلمى ، البداية و النهاية 7 / 255 .