مىشد كه جامعه فاقد آگاهى دينى بود .
صبح روز بعد انبوه جمعيت ، امام را در ميان گرفته و به سمت مسجد روانه شدند ، حضرت بر فراز منبر قرار گرفت و آنان را مخاطب قرار داد و فرمود :
مردم ! امر خلافت مربوط به شماست و غير از كسى كه شما او را برگزينيد كسى حق خلافت بر شما را ندارد ، ديروز من و شما از يكديگر جدا بوديم و من دوست نداشتم زمامدارى شما را بپذيرم ، ولى شما پاى فشرديد تا آن را پذيرا شوم ، آگاه باشيد ! من درهمى را بدون شما نخواهم ستاند و اگر خواسته باشيد ، خلافت را مىپذيرم و گرنه بر كسى خرده و بهانه نمىگيرم .
انبوه جمعيت يك صدا و بلند اظهار داشتند : ما اكنون به شما وفا داريم و بر عمل به كتاب خدا با شما بيعت مىكنيم ، امام عليه السّلام عرضه داشت : پروردگارا ! تو بر آنان گواه باش . « 1 »
مردم چونان موجى خروشان براى انجام بيعت به حركت درآمدند . طلحه ، نخستين كسى بود كه با دست فلج خود با امام عليه السّلام بيعت كرد و زودتر از همه پيمانشكنى نمود ، پس از او زبير و سپس مردم ساير شهرها و اهل بدر و مهاجران و انصار و عموم مردم به حضرت دست بيعت دادند .
بيعت امام عليه السّلام نخستين حركت انتخاب مردمى بود كه هيچ يك از خلفا از بيعتى اين چنين برخوردار نبودند ، مردم از شادى در پوست خود نمىگنجيدند ، زيرا حكومت حق و عدل به آنان رو آورده و صاحب قانونى خلافت ، يار محرومان و ستمديدگان بر مسند آن تكيه زده بود ، امّت از اينكه امام عليه السّلام خلافت را پذيرا شد سخت شاد و مسرور بود . چنانكه حضرت خود ،
هامش
( 1 ) . انساب الاشراف 5 / 22 .