او شود و چون مار كه هنگام مصارع هلاك [ 1 ] بمشارع [ 2 ] شارع خرامد ، بدين [ 3 ] تمثّل كرد ، شعر :
أسارت [ 4 ] الفرس فى أخبارها مثلا * و للأعاجم فى أيّامها مثل
قالوا إذا جمل حانت منيّته * أطاف بالبئر حتى يهلك الجمل « 1 »
و در شهور سنهء تسعين و ثلثماية بانتقام اين وقعه به سيستان [ 5 ] رفت و خلف در حصار قلعهء اصفهبد [ 6 ] نشست و اين قلعه حليف سماك و اليف افلاك است ، ابر در دامن حضيضش خيمه زند و ستاره پيرامن اوجش طواف كند ، هلال چون ماهچه بر شرف برجش و زحل چون كوكبى بر آستانهء قصرش . شعر :
از بلنديش فرق نتوان كرد * آتش ديدبان زجرم زحل
و خلف در مضيق اين حصار بى قرار شد و خواب چشم و لذّت زندگانى را وداع كرد و در ظلمت اين حادثه و هول اين واقعه بى آرام گشت و طريق كار جز زارى و تضرّع و لابه [ 7 ] و تخشّع نمىديد . صد هزار دينار زر سرخ و آنچه لايق [ 8 ] ضميمهء آن باشد از تحف و مبارّ بر سبيل نثار مقدم سلطان قبول كرد و زنهار خواست .
هامش
[ 1 ] - اس : هنگام هلاك . متن از نسخ ديگر
[ 2 ] - شع : بمسارع
[ 3 ] - چت :
+ ابيات . چق : + دو شعر
[ 4 ] - اس : اشارت . متن از نسخ ديگر
[ 5 ] - شع ، مب :
بسجستان
[ 6 ] - مب : اسفهبد
[ 7 ] - شع ، مب ، لد : تضرع و لاوه
[ 8 ] - چت « لايق » را ندارد .
( 1 ) اسارت الفرس . . . : ايرانيان در اخبار خود مثلى آوردهاند و اعاجم را در روزگار ايشان مثلهايى است . گفتند : وقتى كه مرگ شترى فرا رسيده باشد دور چاه مىگردد تا به هلاك مىرسد . در مجمع الامثال ميدانى در ضمن امثال مولدين چنين آمده : « اذا جاء اجل البعير حام حول البير » يعنى آن گاه كه اجل شتر فرا رسد دور چاه بگردد . و رك : ابو الفتح الوهبى ج 1 ص 359 .