ضميمه شدن اعتقادات قلبى ، و اعمال ، باسلام ، و در هر صورت باز برميگردد بيكى از معانى گذشته اسلام و ايمان .
55 - محمد بن حسن از . . . . . از ابن خارجه روايت كند كه از حضرت صادق عليه السّلام شنيدم در جواب مردى كه از كفر و ايمان مرجئه ميپرسيد و گفت آنها بر خلاف ما دليل مىآورند و ميگويند همچنان كه كافر نزد ما ، همان كافر نزد خداست ، همچنين مؤمن اگر بايمان اقرار كرد نزد خدا مؤمن است ، حضرت فرمود : سبحان اللَّه چگونه اين دو يكسانند ؟ كفر اقراريست از بنده و بعد از آن نشانهاى از او نخواهند ، ولى ايمان ادّعا است كه ثابت نشود مگر بدليل و دليل آن ، عمل و نيّت مؤمن است ، اگر كردار و نيت با هم موافق شدند ، آن بنده در نزد خدا مؤمن است ، و در هر سه مرحله اقرار ، و كردار ، و نيّت ، كفر راه دارد ، و احكام بر ملاك گفتار و كردار جارى مىشود ، چه بسيار افرادى كه مؤمنين بايمان او گواهى ميدهند ، و قانون ايمان در بارهاش اجرا مىشود ، ولى نزد خدا كافر است ، و آنها كه به ظاهر گفتار و كردار اين شخص قانون ايمان را در بارهاش اجرا نمودند ، كارشان ( از نظر وظيفه شرعى ) درست است « 1 » .
بيان : مفعول ( يقول ) از
( سبحان اللَّه )
تا آخر روايت است ، و دوباره گفتن ( فقال ) براى تأكيد است چون فاصله بين فعل و مفعول زياد است ، و قبلا گفته شد كه مرجئه آنهايند كه ميگويند با وجود ايمان هيچ گناهى ضرر ندارد ، همچنان كه با كفر هيچ عبادتى سود ندهد و از اين روايت فهميده مىشود كه مرجئه ميگويند ايمان همان اقرار ظاهريست و اعتقاد قلبى شرط آن نيست ، و همچنين كفر ، ولى چنين گفتارى از مرجئه مشهور نيست .
در كتاب مواقف و شرح مواقف ميگويد : از بزرگترين فرقههاى اسلامى ، مرجئه است ، و اين لقب را يافتهاند ، بدان جهت كه آنها عمل را از نيّت تأخير ميافكنند ،
هامش
( 1 ) كافى ج 2 ص 39 .