« ذكر منزلهاى اشعريان و شهرهاى ايشان بيمن »
[ ابن ] كلبى ، و هيثم بن عدىّ « 1 » كويند ، كه :
« اشعريان و بنى عكّ بزبيد و رمع فرود آمدهاند ، و اين دو شهرند ميان رودخانه « 2 » ، كه آن هر دو رودخانه ميان صعيد « 3 » حنيك ، و ميان كوهى كه كشيده مىشود بزبيد و رمع ؛ و اين هر دو شهر از آن اشعريان است » .
[ ابن ] كلبى كويد ، كه :
« چون عمرو بن عامر أزدى « 4 » ملقب بمزيقيا ، با فرزندان خود و غير او ، از ازد بيرون
هامش
( 1 ) . أبو عبد الرحمن هيثم بن عدىّ ثعلى ، به گفته ابن النديم در « الفهرست : ص 112 » : ( عالم بالشعر و الأخبار و المثالب و المناقب و المآثر و الأنساب . . . توفى بفم الصلح ، عند الحسن بن سهل ، سنة سبع و مائتين ) ، و آنگاه براى او بيش از 50 كتاب درباره مواضيع فوق الذكر ياد كرده است .
( 2 ) . مقصود از رودخانه ، مسيل و دشتى است كه ميان دو كوه قرار دارد ، كه معمولا در فصول بارندگى آب كوهها به سمت ميانه دشت سرازير گشته ، و رودخانه موسمى و فصلى را تشكيل مىدهد .
( 3 ) . صعيد : خاك و شن ، كه مقصود بلنديهاى دشتى است كه اين رودخانه را در بر گرفته است .
( 4 ) . عمرو بن عامر بن حارثة بن امرو القيس بن ثعلبة بن مازن أزدى ، ملقّب به « مزيقيا » ( كه به گفته حمزه اصفهانى علت اين لقب يا آن بود كه او هر روز دو جامه مىپوشيد ، و سپس آنها را پاره مىكرد ، و يا آنكه در دوره سرورى او بر قبيله أزد ، اين قبيله بر اثر مهاجرت پراكنده شده ، و رشته يكپارچگى آنها از هم گسيخت ) . قبيله ازد در دوره سرورى عمرو بن عامر سرزمين حاصلخيز پيرامون سد مأرب را بدلايل نامعلومى رها كرد ( حدود سال 120 ميلادى ) ، و به سمت سرزمينهاى قبيله عك رفته و در آنجا فرود آمدند ، اما عكيان آنها را پس از جنگ و نزاع راندند ، و آنها طى چندين سال در سرزمينهاى قبايل خولان و عنس و همدان و حمير گذرانده ، و عاقبت در سرزمين تهامه ( نام ساحل غربى درياى سرخ ) فرود آمدند ، و به عقيده برخى از مؤرخين ، در اين سرزمين پراكندگى اصلى أزديان رخ داد . عمرو بن عامر در سالهاى آغازين هجرت از مأرب ، در سرزمين عكيان درگذشت ، و فرزندش ثعلبة بن عمرو جانشين او گرديد .
( نگاه كنيد به : قبيلهء ازد و نقش آن در تاريخ اسلام و ايران : ص 21 ، 26 ، 32 ، 34 ، 45 ، 46 ) .