گوناگونش گزارش مىدهيم و تو پيرامون خرد او از ما مىپرسى ؟ « 46 » پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود :
بيخرد براى نابخردى خويش بيش از تبهكار به نابكارى خود گرفتار آيد و به راستى فردا بندگان به درجات برآيند و به اندازهء خردهايشان به پروردگار خويش نزديك شوند .
( 1 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : خداوند خرد را به سه بخش كرده است . آن كه همه را دارد خردش كامل است و آن كه همهء ( آن سه بخش را ) ندارد خرد ندارد : نيك شناختن خدا ، نيكو طاعتى براى او ، و نيك شكيبى بر فرمان خدا .
( 2 ) ترسايى از مردم نجران به مدينه درآمد و او را زبانى گويا و شكوه و هيبتى بود . كسى گفت : اى پيامبر خدا ، اين ترسا چه خردمند است ! ( حضرت ) گوينده را منع فرمود و گفت : خاموش ، خردمند واقعى آن است كه خدا را يگانه شمارد و به فرمانبردارى او كار كند .
( 3 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : دانش ، دوست مؤمن است و بردبارى ، وزيرش و خرد ، رهبرش و كردار ، سرپرستش و شكيبايى ، فرمانده سپاهش و نرمخويى ، پدرش ، و نيكوكارى ، برادرش . نژاد از آدم دارد و دودمان در پرهيزگارى ؛ و مردانگى پيراستن مال باشد . « 47 » ( 4 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : بر هر كس كه او را دستگيرى كردند واجب است كه پاداش دهد و اگر پاداشى نتوانست داد ، ( دست كم ) ستايش كند و اگر نكرد نعمت ناشناسى كرده باشد .
( 5 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : با يك ديگر دست بدهيد كه دست دادن كينه را بزدايد .
( 6 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : مؤمن به هر خصلتى خوى گيرد ولى هرگز به دروغ و خيانت خوى نكند .
( 7 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : به راستى برخى از شعر را حكمتهاست - و به روايتى ، حكمتى باشد - و پارهاى سخنان را اثرى است جادويى .
( 8 ) و حضرتش صلّى اللَّه عليه و آله به ابو ذرّ فرمود : كدام رشتهء ايمان استوارتر است ؟ گفت : خدا و پيامبرش داناترند . فرمود : دوستى كردن در راه خدا و دشمنىورزيدن به خاطر خدا ، و دشمن داشتن براى خدا . « 48 » ( 9 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : از نيكبختى آدمى زاده خيرجويى از خدا و خرسندى به حكم اوست
هامش
( 46 ) در پارهاى نسخهها به جاى « تسألنا » « تسأله عن عقله - او را از خردش مىپرسى » آمده است .
( 47 ) اين حديث پيشتر با اندك تفاوتى ياد شده است . ( و مراد از پيراستن مال ، زكات و صدقات و انفاق است . - م . )
( 48 ) در كافى ج 2 ص 125 - 126 از عمرو بن مدرك طائى از ابو عبد الله عليه السلام روايت شده كه گفت :
پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله اصحاب خويش را فرمود : كدام رشتهء ايمان محكمتر است ؟ گفتند : خدا و پيامبرش بدان داناترند ، و پارهاى گفتند : نماز ، و پارهاى ديگر : زكات ، و برخى گفتند : روزه و پارهاى : حجّ و عمره ، و گروهى گفتند : جهاد ، پس پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : هر يك را كه شما گفتيد فضلى باشد ولى محكمترين رشتههاى ايمان دوست داشتن در راه خدا و دشمن داشتن در راه خدا و دوست گرفتن دوستان خدا و بيزارى جستن از دشمنان خداى عزّ و جلّ باشد .