( 1 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : هر كه خرسندى آفريده را به بهاى خشم آفريننده بجويد ، خداوند عزّ و جلّ آن آفريده را بر او چيره سازد .
( 2 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : خداوند از بندگان خويش مردمى را بيافريد كه نياز ديگر مردم را برآورند ، ايشان شيفتهء احسانند و گشاده دستى را بزرگوارى شمارند ، و خدا خويهاى نيك را دوست دارد .
( 3 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : خداوند را بندگانى باشند كه مردم براى رفع نيازمنديهاى خود بدانان پناه برند ، آنان همان كسانند كه به روز رستاخيز از عذاب خدا در امانند .
( 4 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : مؤمن به راستى پرورش يافتهء خداست ، هر گاه خدايش گشايشى دهد او نيز دست گشايد و چون از او باز گيرد وى نيز دست بدارد .
( 5 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : روزگارى بر مردم فرا رسد كه آدمى اگر دنيايش سالم بماند بر آنچه كه از دينش تلف شود باكى ندارد .
( 6 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : خداوند دل بندگانش را به دوستى كسى كه بدانها احسان كند و دشمنى كسى كه بديشان بد كند سرشته است .
( 7 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : هر گاه امتم پانزده رفتار ( ناروا ) را به كار بندند به بلا دچار آيند . گفتند :
اى پيامبر خدا آنها چه باشند ؟ فرمود : هر گاه غنيمت را دست به دست بگردانند « 43 » ( و به آن ثروت اندوزند ) ، و امانت را به غنيمت شمارند ( و در آن تصرف كنند ) ، و زكات را خسارت پندارند ، و مرد از زن خويش پيروى كند و بر مادرش ناسپاسى كند ، و به دوستش نيكى ( ولى ) به پدرش جفا نمايد ، و بانگ آواز ( طرب ) در مسجدها بلند شود ، و مرد را از بيم گزندش گرامى دارند ، و پيشواى قوم فرومايهترين آنان باشد ، و هر گاه ابريشم پوشند ، و مىبنوشند ، و كنيزان خواننده نگهدارند ، و ساز نوازند ، و آيندگان اين امّت پيشينيان خود را نفرين كنند ، ( امّت ) بايد در انتظار اين سه پيش آمد باشد : باد سرخ و دگرگونى پيكر ( مسخ ) و از هم گسيختگى ( جامعه ) .
( 8 ) و فرمود صلّى اللَّه عليه و آله : دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است . « 44 »
هامش
( 43 ) در پارهاى نسخهها به جاى « اذا اخذوا » « اذا اكلوا هر گاه ( به باطل ) بخورند » آمده است .
( 44 ) اين حديث از طرق خاصّه و عامّه هر دو روايت شده است . در بحار ج 3 ص 134 از حضرت على بن حسين عليه السلام مروى است كه : « چون كار بر حسين بن على بن ابى طالب عليهما السلام تنگ شد تمام كسانى كه با وى بودند به دو مىنگريستند ، ولى بر خلاف ايشان كه هر چه كارزار سختتر مىشد رنگ مىباختند و به دست و پاى مىلرزيدند و دل نگران مىشدند ، امام حسين صلوات الله عليه و پارهاى از كسانى كه همگونهء وى بودند رنگشان روشنتر و اندامشان آرامتر و دلهايشان مطمئنتر مىگشت . برخى به يك ديگر مىگفتند : به دو بنگريد كه از مرگ باكى ندارد . امام حسين عليه السّلام به ايشان فرمود : اى گرامىزادگان شكيبا باشيد زيرا مرگ جز پلى نيست كه شما را از تنگى و بيچارگى به بهشت ناپيدا كرانه و نعمتهاى جاودانه مىرساند ، كدامين يك از شما خوش ندارد كه از زندان به كاخ منتقل شود و حال آنكه دشمنان شما از كاخها يكسره روانهء زندان و شكنجهگاه مىشوند . پدرم از پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه : « دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است » و مرگ پل اينان به فردوسشان و پل آنان به دوزخشان باشد ، و اين سخن دروغ نيست .
سيد بزرگوار فضل اللَّه بن على راوندى معروف به ضياء الدّين راوندى از دانشمندان قرن پنجم كه خدايش رحمت كناد در ضوء الشهاب گويد : « پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله مؤمن را به زندانىاى تشبيه كرده است كه مقيّد به اوامر و نواهى است و در دنيا به تنگى گرفته و دست بسته است و از تازيانهء مجازات در بيم و دچار شهوتها و در آزمون بلاهاست ، بر خلاف كافر كه بىآزرم است و از شهوتهاى شكم و زير شكم برخوردار و به خوشى و خرّمى و گشاده دلى از آنها بهره مىجويد و ميان آنچه خواهد و شيطانش بدان راه نمايد با خود مانعى نبيند و هيچ مانع و رادعى برابر خويش نيابد ، هر چه خواهد كند و هر شهوت كه دلخواهش باشد براند . پس دنيا براى او چون بهشتى است كه در آن پناه گرفته و از نعمتهاى آن بهره گيرد . همچنان جهان براى مؤمن همچون زندانى است كه او را از لذّتها باز مىدارد و از خواستههاى نفسش دور مىسازد . در حديث آمده است كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فاطمه عليها السلام را فرمود : « اى فاطمه شرنگ تلخ دنيا را به خاطر شيرينى آخرت جرعه جرعه بنوش » و نيز روايت شده است : يهودىاى كه در حالى تباه و روزگارى سياه بود به حسن بن على عليهما السلام كه با جامهاى آراسته بر استرى رهوار سوار بود اعتراض كرده گفت : نياى تو گويد :
« دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است » در حالى كه من اينك در زندانم و تو در بهشت ( رفاه و آسايش ) بسر مىبرى ! آن حضرت عليه السّلام به وى پاسخ داد : اگر مىدانستى كه در آخرت چه بر سرت خواهد آمد و چه عذابى خواهى داشت به يقين در مىيافتى كه با وجود اين زيانمندى كنونى هنوز در اين دنيا در بهشت هستى و اگر بدان چه براى من در آخرت آماده شده است مىنگريستى در مىيافتى كه من در زندان اين جهان به واقع در عذابم » پايان نقل از كتاب بحار الانوار ، ج 15 ص 162 .