كه خدا از رحمت خويش بر تو نهاده و تو را از هلاكت رهايى بخشيده و راه گذار تو را بر آن گردنه هموار كرده ، و به خدا سوگند « 4 » كه آن گردنهاى است پر رنج ، كارش سخت و راهش دشوار و آزمون در آن بزرگ ، گردنهاى كه در كتابهاى كهن ( زبور ) از آن ياد شده است . به راستى ، پارهاى از شما در روزگار ( امام ) پيشين عليه السّلام تا وقتى كه عمرش سپرى شد و در اين روزهاى دوران من كارهايى كرديد كه نزد من پسنديده و قرين استوارى و توفيق نبوده است .
( 1 ) اى اسحاق بدان كه به راستى ، هر كه از اين جهان كور بيرون رود همو در آخرت نيز كور ( دل ) و گمراهتر باشد . اى اسحاق « 5 » ، مراد نابينايى ديدگان نيست بلكه مراد كورى دلهايى است كه درون سينههاست ، و اين است معنى فرمودهء خدا در آيات استوار قرآنش ، از زبان ستمگر ، آنجا كه گويد : *
رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً قالَ كَذلِكَ أَتَتْكَ آياتُنا فَنَسِيتَها وَ كَذلِكَ الْيَوْمَ تُنْسى
- پروردگارا چرا مرا نابينا برانگيختى و حال آنكه من بينا بودم ؟ ( خدا ) فرمايد : بدينسان بود كه آيات ما براى تو آمد و آنها را فراموش كردى و به همان گونه امروز ( از ديدگاه رحمت الهى ) فراموش شده باشى » « 6 » .
و كدام نشانهاى بزرگتر از حجّت خداست بر آفريدگانش و امين او در بلادش و گواه او بر عبادش از پس گذشتگان خود يعنى نياكان او كه پيامبرانند و پدرانش كه همه اوصياء هستند ؟ ( و سفارش به نصّ بر امامت ايشان رسيده ) ، رحمت و بركتهاى خداوند بر ايشان باد . كجا گمتان كردند ؟ و به كجا چون چارپايان روى آورديد ؟ از حق روى مىتابيد و بر نعمت خدا ناسپاسى مىكنيد ؟ يا از آنان هستيد كه به برخى از كتاب ( قرآن ) ايمان دارند و به برخى ديگرش كافرند ؟ كسى كه چنين كند ، خواه از شما باشد يا غير از شما ، جز رسوايى در زندگانى دنيا و طول عذاب در آخرت پايدار ، نصيبى ندارد .
و به خدا سوگند كه اين است رسوايى بزرگ . ( 2 ) به راستى ، اين كه خداوند به منّت و رحمت خويش فرائضى را بر شما واجب فرمود به سبب نياز خودش به اجراى آن فرائض از جانب شما نبود بلكه رحمتى از سوى او بود - كه خدايى جز او نيست - ( مراقب ) شماست تا پاك را از ناپاك جدا كند و آنچه در سينههايتان نهفته داريد بداند و آنچه در دل داريد بيازمايد تا به ( كسب ) رحمت خدا بر يك ديگر پيشى گيريد ، و در منازل خود در بهشت بر يك ديگر برترى خواهيد ، از اين رو حجّ و عمره و بپاداشتن نماز و پرداخت زكات و روزهدارى و ( قبول ) « ولايت » را بر شما واجب فرمود و درى نيز به روى شما گشوده تا انواع واجبات و تكاليف را بفهميد و كليدى براى راهگشايى داده است ، اگر محمد صلّى اللَّه عليه و آله و اوصيايى كه از فرزندان اويند نمىبودند به راستى شما چون چارپايان
هامش
( 4 ) در پارهاى نسخهها به جاى « و ايم اللَّه انّها » به تقديم و تأخير ، آمده است [ و انّها ايم اللَّه ]
( 5 ) در پارهاى نسخهها [ يا ابن اسماعيل - اى پسر اسماعيل ] آمده است
( 6 ) طه ، 125 ، 126