به تداوم نامحدود دارد و در نمونههاى متأخرش لزوما دلالت بر تأكيد ويژهاى ندارد .
در طى قرن اخير ، درميان محققان اروپايى بحثهاى قابل توجهى راجع به اينكه در آغاز وحى يا وحىهاى اوليه چه نكاتى برجستگى يافته ، درگرفته است . تا مدتهاى مديد صرفا گمان مىكردند كه چون رسالت حضرت محمد [ ص ] داراى هدف راستين دينى بوده ، برجستهترين نكته ترويج توحيد خداوند و تخطئهء شرك است . در سال 1892 هيوبرت گريم كوشيد كه در زندگينامهاى كه براى پيامبر [ ص ] نوشته ، نشان دهد كه حضرت [ ص ] عمدتا يك اصلاحگر جامعهگرا بوده كه از دين به منظور برآوردن اهداف اصلاحگرانهاش استفاده كرده است . « 1 » اين فرضيه مورد انتقاد و تخطئهء شديد يك محقق هلندى به نام اسنوك هورگرونيه
Snouck Hurgronje
قرار گرفت ، « 2 » كه بر آن بود حضرت محمد [ ص ] نه فقط عمدتا و قبل از هرچيز رهبر دينى بوده ، بلكه انگيزهاى كه او را پيش مىبرده ، تصور روز قيامت و احوال و اهوال آن بوده است . اين برداشت در بعضى محافل علمى به ويژه آنجا كه آخرتشناسى باب روز بود ، با استقبال روبهرو شد . به عنوان مثال ، اين مسئله در كتاب زندگينامهء پيامبر [ ص ] نوشتهء تور آندره
Tor Andrae
سوئدى برجستگى و اهميت يافته است . « 3 » البته مخالفانى هم وجود داشتند ، ازجمله ريچارد بل كه بر خلاف ديگران بر آن بود كه وحى اوليه از اين نظر براى مردم جاذبه داشت كه مىخواستند نعمتهاى خداوند را در آفرينش بازشناسند و در برابر او اظهار شكر و سپاس كنند . بل اذعان كرد كه انديشهء قيامت و حساب و كتاب به يك معنى از آغاز در وحى قرآنى حضور داشته ، ولى بر آن بود كه توصيفات اهوال جهنم بعدا به ميان آمده و فى الواقع پس از توصيفات مربوط به كيفرهاى خاص كسانى كه به پيامبران بىاعتقاد
هامش
( 1 ) .Mohammed , vol . I , 'Das Leben ' , Munster i . W . , 1892 .( 2 ) .48 - 70 , 149 - 78 ; ' Une nouvelle biographie de Mohammed' , Revue de l'Histoire des Religions , xxx ( 1894 ) ,كه در كتاب زير هم تجديد طبع يافته است :Verspreide Geschriften , Bonn , 1923 , i .( 3 ) .Mohammed , the Man and his Faith ,به ويژه فصل سوم اين كتاب .