كمك فرشتگان : از سهل بن حنيف روايت شده است : ما در جنگ بدر ديديم كه يكى از افراد ما با شمشير خود به مشركى اشاره مىنمود . در همان حال سر او روى جسدش قرار مىگرفت . پيش از آنكه شمشير به او رسيده باشد . در آن روز هفتاد و دو نفر از بزرگان مشركين به هلاكت رسيدند ، در حالى كه على ( عليه السّلام ) و فرشتگان ، سى و شش تن از آنان را كشته بودند و سى و شش نفر باقى مانده را مسلمانان به هلاكت رسانده بودند . هنگامى كه پيروزى نصيب پيامبر خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) و مسلمانان گرديد و از جنگ فارغ شدند ، برخى از اصحاب به پيامبر خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) پيشنهاد كردند : اكنون به سراغ كاروان تجارتى برويم . چون آنان ديگر ، مدافعى ندارند .
عبّاس ، عموى پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در حالى كه به زنجير كشيده شده بود ، گفت :
يا رسول اللّه ! اين امر به صلاح شما نيست ، چون خداوند يكى از دو طايفه را به شما وعده داده است ، نه هر دوى آنها را و خداوند به وعدهاش وفا كرده است .
فوايدى چند :
1 - مقصود از يكى از دو طايفه ، يكى از قافلهء تجارتى و ديگرى نظامى است . و مقصود از
« ذاتِ الشَّوْكَةِ »
، گروه نظامى است و
« غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ »
گروه تجارى است و مراد از « شوكت » همان قوّه و قدرت مىباشد .
2 - خداوند متعال اجمالا به مسلمانان خبر داد كه يكى از دو كاروان ، از آن آنان خواهد بود و اشاره نمود كه در واقع پيروزى به آن
« ذاتِ الشَّوْكَةِ »
خواهد بود ، چون مىفرمايد : « شما دوست مىداريد كه غير ذات شوكت نصيب شما گردد » . « 1 » و فرمود :
« اراده خدا بر آن تعلّق گرفته است كه با كلمات خود ، احقاق حق نمايد و ريشهء كافران را قطع نمايد » ( سورهء انفال ) بريدن ريشهء آنان به معنى پيروزى به ذات شوكت مىباشد . وقتى خداوند چيزى را اراده نمايد ، وقوع آن واجب مىشود ؛ خصوصا در صورتى كه از افعال خويشتن باشد و ارادهء بشر تأثيرى در آن نداشته باشد . از همين باب است ، آنچه كه پيامبر خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرموده است : « مثل اينكه من جاهاى فروافتادن قوم را مىبينم . عبّاس ، عموى پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) مىگويد :
« مصلحت نيست كه تو به كاروان تجارتى ظفر پيدا كنى » .
هامش
( 1 ) . سورهء انفال ، آيهء 5 .