فوايد چند :
در اينجا چند فايده بازگو مىشود :
1 -
« وَ أُحِلَّتْ لَكُمُ الْأَنْعامُ »
؛ « در حال احرام ، چهارپايان براى شما حلال شده است و مانند حيوان شكارى نيستند » .
« إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ »
؛ « مگر حيواناتى كه خداوند آنها را تحريم نموده است » ، مانند مردار و خون كه بحث مفصّلش خواهد آمد .
2 -
« فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ »
: « رجس » به معناى پليدى اعم از اوثان است .
لذا با كلمهء « من » بيانيّه « اوثان » را بعد از آن ذكر نموده است و اوثان به معنى بتهاست و منظور از « اوثان » در آيه ، شرك به خدا است .
« قَوْلَ الزُّورِ »
بنابر قولى نيز به معناى شرك به خدا است . و عطف شدن « قول زور » به « اوثان » به خاطر مغايرت اعتبارى است كه گويند قول زور علاوه بر مشرك بودن ، دروغگو هم خواهد بود .
بعضىها گفتهاند : « قول زور » اعم از اوثان است و « قول زور » به معناى شهادت به باطل است . بعضىها گفتهاند : جهت عامّ بودنش اين است كه « قول زور » به معناى مطلق دروغ گفتن است . بعضى ديگر گفتهاند : « قول زور » آنست كه در جاهليّت در مراسم حجّ « لبّيك » را اينگونه مىگفتند : « لبّيك لا شريك لك الّا شريكا هو لك تملكه و ما ملك » ؛ « دعوتت را اجابت كرديم و به سويت آمديم ، اى خدايى كه شريكى ندارى ، جز شريكى كه مخصوص تو است . تو مالك او و هرچه او در اختيار دارد ، هستى » .
3 -
« فَهُوَ خَيْرٌ »
: بعضىها گفتهاند : كلمهء
« خَيْرٌ »
براى تفصيل و برترى نيست ، بلكه اسم نكره مىباشد و آن را جهت تعظيم ، آورده است . برخى گفتهاند براى تفصيل مىباشد و حقيقت در تفصيل است ( بزرگ شمردن محارم الهى برايش در نزد خدا است . . . ) و اين قول بهتر مىباشد .
* * *
[ 125 ] آيهء هفتم :
« إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ الَّذِي جَعَلْناهُ لِلنَّاسِ سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحادٍ بِظُلْمٍ ، نُذِقْهُ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ »
؛ « 1 »
« كسانى كه كافر شدند و مؤمنان را از راه خدا و از مسجد الحرام ، كه آن را براى همه مردم مساوى قرار داديم ، اعمّ از كسانى كه در آنجا زندگى مىكنند ، يا از نقاط
هامش
( 1 ) . سورهء حج ، آيهء 20 .