« هر كس شعائر الهى را بزرگ بشمرد و احترام آنها را رعايت كند ، راى او نزد پروردگارش بهتر است . گوشت چهارپايان ( شتر ، گاو و گوسفند ) بر شما حلال است ، مگر آنچه بر شما خوانده مىشود و دستور منعش صادر خواهد گشت از پليدىها ، از بتها اجتناب كنيد و از سخن باطل و بيهوده بپرهيزيد » .
« ذلِكَ »
براى فصل خطاب است ، يعنى : فاصلهء بين دو سخن ،
« ذلِكَ »
يعنى برنامهء حج و مناسك آن چنين است كه گفته شد . مانند كلمهء
« هذا »
كه در آيهء 55 سورهء ص براى فاصله بين دو كلام آمده است .
« هذا وَ إِنَّ لِلطَّاغِينَ لَشَرَّ مَآبٍ »
: « پاداش پرهيزكاران آنست كه بيان شد و امّا براى طغيانگران بدترين محلّ و مرجع ، بازگشت است » .
جملهء
« وَ مَنْ يُعَظِّمْ . . . »
. آغاز سخن است ،
« حُرُماتِ اللَّهِ »
؛ چيزهايى است كه خداوند آنها را تحريم نموده است ( ترك واجب انجام كار حرام ) . آيهء 32 سورهء حجّ
« ذلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ »
، اين گونه است مانند حج و هركس شعائر الهى را بزرگ دارد ، اين كار نشانهء تقواى دلهاى است » ، همانند آيهء مورد بحث مىباشد . « تعظيم حرمات و شعائر » يعنى : بزرگ شمردن حرمات و شعائر الهى ؛ يعنى :
اعتقاد داشتن به اينكه واجبات و محرّمات دينى ، داراى حكمتها و مصالحى است و بايد بر طبق واقع انجام شود ، لذا آن را به قلوب يعنى دلها ، نسبت داده است . و از لوازم اعتقاد مزبور آن است كه اهميّت اكيدى براى دستورات الهى قائل باشند و طبق خواستهء الهى انجام دهند و از ارتكاب محرّمات دورى بجويند و محرّمات را مانند شىء خطرناكى كه نبايد نزديك آن بشوند ، كه خطر سقوط او را تهديد مىنمايد ، بدانند .
و به همين مطلب ، رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در حديثى اشاره مىفرمايد : « هر پادشاهى قرق مخصوصى دارد كه ورود به آن ممنوع است و قرق ممنوع الورود الهى ، « محرّمات » او است كه هركه نزديك آن بشود ، احتمال سقوط در محارم ، داده مىشود » . « 1 »
بعضىها گفتهاند منظور از « حرمات » پنج چيز است كه شامل بيت حرام ، مسجد حرام ، بلد حرام ، ماههاى حرام و حرم مىباشد » . « 2 »
هامش
( 1 ) . غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 83 ، حديث 223 .
( 2 ) . تفسير كشّاف ، ج 3 ، ص 154 ، ذيل آيهء 30 ، سورهء حج ، مجمع البيان ، ذيل آيهء سىام ، سورهء حج .