انجام دهند و با اظهار تأسّف فرمود : اگر مىتوانستم حجّ تمتّع به جا مىآوردم . تأسّف دليل است بر افضليّت و برترى حج تمتّع بر ديگر انواع حج .
و ثانيا : حج تمتّع مشتمل بر دو تا عبادت است « عمره » و « حجّ » و دو عبادت ، بهتر از يك عبادت مىباشد .
ثالثا : امام باقر ( عليه السّلام ) فرمود : اگر هزارهزار بار حجّ مىكردم ، حتما حجّ تمتّع به جا مىآوردم .
* * *
[ 111 ] آيهء دوّم :
« الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ ، فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ ، يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى ، وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الْأَلْبابِ »
؛ « حجّ در ماههاى معينى است و كسانى كه ( با بستن احرام ) ، حج را بر خود فرض كردهاند ( بايد بدانند كه ) در حج ، آميزش جنسى با زنان و انجام گناه و جدال نيست ! و آنچه از كارهاى نيك انجام دهيد ، خدا همه را مىداند و زاد و توشه براى آخرت تهيّه كنيد كه بهترين زاد و توشهها همانا پرهيزكارى است و از من پروا داشته باشيد اى خردمندان ! . . . » .
نكاتى چند :
1 - تقدير آيه چنين است : « زمان الحجّ أشهر . . . » ؛ « موسم حج ماههاى شوّال ، ذيقعده ، و ذيحجّه است » مانند « البرد شهران » ؛ يعنى « زمان سرما ، دو ماه است » .
« معلومات » براى مردم شناخته شده است . مقصود آنست كه زمان حج در شرع اسلام ، تغيير نمىكند و اين سخن ردّ قول زمان جاهليّت است كه مىگفتند به خاطر جنگ و درگيرى ، ماههاى حج قابل تغيير و تبديل و جلو و عقب افتادن است . جملهء مذكور ، روى اين رسوم جاهليّت ، خط بطلان مىكشد . محقّقين از علماى شيعه ماههاى حجّ را شوّال ، ذى قعده و ذى حجّه معرّفى كردهاند و شافعى طرفدار همين قول است و بعضى ديگر ده روز از ماه ذى حجّه را گفتهاند و ابو حنيفه طرفدار همين قول است .
قول اوّل صحيحتر از همهء اقوال است ، چه آنكه اولا « أشهرء » جمع است و جمع بر كمتر از سه تا صادق نيست و اطلاق لفظ بر كلّ معنايش ، حقيقت و بر بعضى از