مىباشند . آنان حج تمتّع را نمىتوانند انجام دهند ، اما بر كسانى كه منزل آنها ، بيشتر از 96 كيلومتر است ، حجّ تمتّع واجب است . « 1 »
با توجّه به مطالب مذكور از نظر علماى شيعه حج تمتّع ، واجب عينى است براى كسى كه خانوادهاش نزديك مسجد الحرام نباشد و غير از حج تمتّع به عنوان حجّ واجب اسلامى ، حجّ ديگرى جايز نمىباشد ، مگر در صورت اضطرار مثل تنگى وقت و ايام حيض براى زنها ، و غير ذالك ، كه به عدول از تمتّع به غير آن ، مجبور گردند .
نزديكان كعبه : همچنين از نظر علماى شيعه ، حجّ قران و افراد به عنوان واجب عينى مخصوص كسانى است كه نزديك مسجد الحرام مىباشند و نمىتوانند به حجّ تمتع عدول نمايند ؛ مگر در صورت اضطرار و اگر عدول نمودند ، ذبح گوسفند واجب مىباشد . امّا شافعى خون ريختن ( ذبح گوسفند ) را واجب نمىداند ، زيرا « ذالك » را به « هدى » اشاره مىداند و ضعيف بودن قول او را بيان نموديم .
فقهاى مذاهب چهارگانه : فقهاى مذاهب چهارگانه متفقّند براينكه در انواع سهگانهء حج ، واجب معيّن نيست و در اينكه كدام يك بهتر است ، اختلاف دارند . مالك و احمد گفتهاند حج تمتّع بهترين حجّها است . اين قول يكى از دو قول شافعى است و در قول ديگرش گفته است : حجّ إفراد بهتر است و بدين لحاظ « قربانى » را جبران نقص حج قرار داده است ، نه عبادت مستقلّ ابو حنيفه گفته است : حج قران ، بهترين است .
رأى شيعه : و حقّ مطلب از نظر علماى شيعه آنست كه حج تمتّع بهترين و برترين است .
اوّلا : به دليل حديثى كه از رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) نقل شده است : « اگر مىتوانستم از امر و دستورى كه براى مردم دادم استقبال مىكردم ، حتما انجام مىدادم » . « 2 » يعنى : رسول خدا در حجّة الوداع قربانى همراه خود آورده بود و نمىتوانست حج تمتّع انجام دهد و به آنان كه قربانى همراه نداشتند ، دستور داد كه حج تمتّع
هامش
( 1 ) . تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 93 - التهذيب ، ج 5 ، ص 33 ، حديث 98 ، غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 91 ، حديث 243 .
( 2 ) . وسائل ابواب ، أقسام حج .