قول اوّل كه فرمود آيهء مذكور به تمام آن نسخ شده است ، با گفتهء ما منافاتى ندارد ، چه آنكه به وسيله نسخ ، وجوب ، برداشته مىشود ( قبلا هم گفتيم ) و جواز بر سر جاى خود باقى مىماند ، همانطورى كه در علم اصول إثبات شده است .
بنابر قول نسخ ، وجوب تخييرى بين صوم و كفّاره دادن ، رفع مىشود و جواز صوم و كفّاره دادن باقى است و امّا نتيجهء قول دوّم اين شد كه بايد فديه و كفّاره هر دو بدهد .
اگر بگويى بنابر قول شما معناى جملهء
« وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ »
؛ « اگر روزه بگيريد بهتر است براى شما » مىگوييم جملهء مذكور اصلا به قبل از آن ، تعلّق و ربطى ندارد ، بلكه جملهء ابتدائيّه مىباشد و اصل آنچنين بوده است : « به راستى روزه شما خير بزرگى است براى شما . اگر به فضائل و خوبىها و خواصّ آن آگاه باشيد ، خوبىهايى كه قبلا بيان گرديد ، البته هرگاه خوبىها و خواصّ روزه را بدانيد متوجّه مىشويد كه روزه از نظر عقلى ، براى شما خير است و اگر به خواصّ و خوبىهاى آن دانايى نداشته باشيد ، تنها از لحاظ شنيدن عالم مىباشيد و اين نادانى عقلى و فكرى نقصى است براى شما نسبت به كسانى كه دانايى عقلى و سمعى دارند . »
* * *
[ 82 ] آيه سوّم :
« شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ ، وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى ما هَداكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
« 1 »
»
؛
« ماه رمضان آن ماهى است كه قرآن براى راهنمايى مردم ، نشانههاى هدايت و فرقى ميان حقّ و باطل در آن ماه ، نازل شده است ، سپس آن كس كه در ماه رمضان در حضر باشد ، روزه بدارد و آن كس كه بيمار و يا در سفر باشد . روزهاى ديگرى را به جاى آن ، روزه بگيرد . خداوند راحتى شما را مىخواهد نه زحمت شما را ، هدف اين است كه اين روزها را تكميل كنيد و خدا را براينكه شما را هدايت كرده است ، بزرگ بشمريد و شايد شكرگزارى كنيد » .
سى روز ( ماه ) « شهر » ناميده شده است ، به خاطر مشهور بودن و ظاهر شدن آن به وسيله ديدن ماه .
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيه 185 .