« وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ ، تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً »
؛ « پروردگارت را در دل خود از روى تضرّع و خوف ، ياد نما » .
2 - سزاوار است كه در هنگام تلاوت قرآن ، تلاوتگر و مستمع آن ، باطن خود را از هرگونه زشتىها و خبائث روانى ، خالى و قلبش را محزون سازد و به وسيلهء قرآن مرض نادانى را از خود دور و جلوى كجروىها را بگيرد و خود را مخاطب و طرف سخن ( اوامر و نواهى ) قرار دهد و از تهديدهاى قرآن در هراس و خود را طرف مؤاخذه قرار دهد و از وعدههاى آن خوشحال و اميدوار ، و تشويق خود را مورد ترغيب بداند .
3 - سزاوار است در هنگام تلاوت قرآن سخن نگويند و اظهار فروتنى و خضوع نمايند و عظمت صاحب سخن و آن كسى كه اين سخنان را فرموده است ( آفريدگار عالم ) در نظر بياورد و در تلاوت آنچه ايستاده و چه نشسته ، نهايت ادب را رعايت نمايد ؛ گويا كه در جلوى فرد بزرگى قرار گرفته است و در حال تلاوت نبايد چيزى او را به خود مشغول سازد و سزاوار آنست كه در خلوت و تنهايى به تلاوت قرآن بپردازد ، چه آنكه در خلوت بهتر مىتواند امور مذكوره را رعايت نمايد .
* * * عزائم چهارگانه :
[ 79 ] آيهء يازدهم :
« إِنَّما يُؤْمِنُ بِآياتِنَا الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً وَ سَبَّحُوا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ ، وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ
« 1 »
»
؛
« تنها كسانى به آيات ما ايمان مىآورند كه هر وقت اين آيات به آنان يادآورى شود ، به سجده مىافتند و تسبيح و حمد پروردگارشان را به جاى مىآورند و تكبّر نمىورزند » .
علماى شيعه حكم نمودهاند كه موقع تلاوت آيهء مذكور و گوش دادن آن ، سجده كردن ، واجب است . البتّه در شنيدن آن ، خلاف است و قول احوط آنست كه با شنيدن آن ، نيز سجده واجب است .
همچنين در سورهء « حم » هنگامى كه اين آيه نازل شد : « براى خورشيد و ماه سجده نكنيد ، براى خدايى كه آفرينندهء آنها است ، سجده كنيد ، اگر مىخواهيد او را عبادت كنيد « و آيهء 19 ، سوره علق « سجده نما و تقرّب جوى » و آيهء 26 سورهء نجم « براى خدا سجده كنيد و او را پرستش نماييد » همان حكم آيهء مورد بحث را دارد و لذا اين چهار سوره كه چهار آيهء مذكور را در خود دارند ، به سورههاى « عزائم چهارگانه » نامگذارى شدهاند . ( الم سجده ، فصلّت ، علق ، نجم ) .
هامش
( 1 ) . سورهء الم السّجده ، آيهء 15 .