به شما دستور داده است ، امر
« فَأْتُوهُنَّ »
براى اعلام نمودن اين واقعيّت است كه جماع و آميزش با زنان حائض كه قبلا حرام بود ، مباح و جايز است » .
3 - از امر به متفرّق و پراكنده شدن
« فَانْتَشِرُوا »
استفاده مىشود كه شخص ساعى و شتابگر ( كه نماز جمعه بر او واجب است » ، بايد از كسانى باشد كه توان كسب و كار و امرار معاش و حركت جهت طلب روزى را داشته باشد و مخصوصا آنگاه كه « سعى » را به عجله و شتاب در رفتن باشد ، تفسير نماييم ، چون وقتى كه شخص پير و لنگ و مريض و نابينا باشد نمىتواند عجله و شتاب مذكور را داشته باشد ، كاملا از آيه استفاده مىشود كه نماز جمعه بر افراد مزبور ، واجب نبوده و آنها مورد خطاب و طرف سخن در آيهء مباركه نخواهند بود .
4 - « إبتغاء » به معناى طلب روزى است .
« وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ » ؛
يعنى ، « از فضل الهى طلب روزى نماييد » . از امام صادق و امام باقر ( عليهما السّلام ) روايت شده است كه نماز در روز جمعه و پراكنده شدن جهت طلب روزى در روز شنبه بايد انجام شود . بعضىها گفتهاند مراد از « إبتغاء » طلب علم است . ( ولى مفاد آيه در آن عرصه نيست . مترجم )
از سعيد بن جبير و حسن روايت نقل شده است و انس از نبىّ اكرم ( ص ) روايت كرده است كه فرمود « ابتغاء » طلب چيزى دنيوى نيست و بلكه عيادت مريض و حاضر شدن در تشييع جنازه و زيارت برادر دينى است » . « 1 »
5 -
« وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً » ؛
« ذكر خدا را فراوان انجام دهيد ، در برابر احسان او كه به شما توفيق داده و اين همه نعمت را ارزانى داشته است .
بعضىها « ذكر » را به معناى « فكر » و انديشيدن ، تفسير نمودهاند ، همان طورى كه رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرموده است : « يك ساعت انديشيدن از يك سال عبادت كردن ، بهتر است » . « 2 »
بعضى گفتهاند يعنى در تجارت خود به ياد خدا باشيد . و بعيد نيست كه مقصود از
« وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ »
اين باشد كه اوامر و نواهى خداوند را در هنگام طلب روزى ، به ياد داشته باشد و هرگز چيزى را كه گرفتنش حرام است ، نگيريد و در معاملات فقط چيز حلال به دست آوريد . بعيد نيست منظور اين باشد كه در موقع عقد بيع ،
هامش
( 1 ) . الدرّ المنثور ، ج 6 ، ص ، 220 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 298 .