ذكر خدا را بگوييد ، زيرا موقع عقد مستحبّ است كه « اللّه اكبر » بگوييد و همچنين شهادتين « أشهد ان لا إله الّا اللّه و اشهد انّ محمّد اعبده . . . . و رسوله » را به زبان جارى نماييد . خداوند از همه داناتر است كه كدام تفسير مورد نظر بوده باشد .
[ 71 ] آيه سوّم :
« وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها ، وَ تَرَكُوكَ قائِماً قُلْ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَ مِنَ التِّجارَةِ وَ اللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ
« 1 »
»
« هنگامى كه تجارت يا سرگرمى و لهوى را ببينند ، پراكنده مىشوند و به سوى آن مىروند و تو را ايستاده به حال خود رها مىكنند ، بگو آنچه نزد خدا است ، بهتر از لهو و تجارت مىباشد و خداوند بهترين روزىدهندگان است » .
مقاتل بن سليمان و مقاتل بن قتاده گفتهاند « در يكى از سالها كه مردم مدينه گرفتار خشكسالى و گرسنگى و افزايش نرخ اجناس شده بودند ، « دحيه » با كاروانى از شام فرارسيد و با خود موادّ غذايى آورده بود ؛ در حالى كه روز جمعه بود و پيامبر ( ص ) مشغول خطبهء نماز جمعه بود ، طبق معمول براى إعلام ورود كاروان طبل مىزدند و حتّى بعضى ديگر ، آلات موسيقى را مىنواختند ، مردم با سرعت خود را به بازار رساندند ، در اين هنگام مسلمانانى كه در مسجد براى نماز جمعه اجتماع كرده بودند ، خطبه را رها كرده و براى تأمين نيازهاى خود ، به سوى بازار شتافتند ، تنها دوازده نفر مرد و يك زن در مسجد باقى ماندند . آيه نازل شد و آنان را سخت مذمّت كرد . پيامبر ( ص ) فرمود : اگر اين گروه اندك هم مىرفتند ، از آسمان سنگ بر آنان مىباريد .
در روايت ديگرى آمده است كه پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرمود : « سوگند به آن كسى كه زندگىام در اختيار اوست ، اگر شما ( گروهى كه باقى ماندند ) هم مسجد را ترك مىگفتيد و يك نفر باقى نمىماند ، سيلى از آتش از بيابان بر شما سرازير مىشد » . « 2 »
از ابن عبّاس نقل شده است كه فقط هشت نفر باقى ماندند . از ابن كيسان يازده نفر نقل شده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، سوره جمعه ، غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 57 ، حديث 153 .
( 2 ) . غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 58 ، حديث ، 154 .
( 3 ) . تفسير كشاف ، ج 4 ، ص 536 ، ذيل آيه 11 ، سورهء جمعه .