باشد ) مىگوييم در مورد : كبراى قضيّه گفتيم كه براى وجوب سلام در غير نماز و در غير تشهّد و با لفظ غير از لفظ مخصوص ، قائلى نداريم .
به هر حال آنچه كه در گمانم غالب و مطابق واقع جلوهگرى مىنمايد ، آن است كه « سلام نمودن بر نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) واجب است ، مؤيّد آن روايت ابى بصير از امام صادق ( عليه السّلام ) است كه فرمود : « هرگاه پيشنماز بودى ، و خواستى بر نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) سلام كنى پس مىگويى « السّلام علينا و على عباد اللّه الصّالحين » ؛ « 1 » « سلام بر ما و بر بندگان صالح خدا » باد ! و مؤيّد ديگر روايت مرحوم شيخ در كتاب تهذيب از ابى كهمس از امام صادق ( ع ) آمده است : « گفت از حضرت صادق ( ع ) سئوال كردم : هنگامى كه براى تشهّد خواندن نشستم و در حالى كه نشسته هستم و جملهء « السّلام عليك أيّها النبىّ و رحمة اللّه و بركاته » ؛ « سلام و رحمت و بركات الهى بر تو اى پيامبر » را خواندم آيا انصراف و خروج از نماز حاصل مىشود ؟ در جواب فرمود : خير . بلكه انصراف و خروج از نماز ، زمانى حاصل مىگردد كه اين جملهء « السّلام عليناء و على عباد اللّه الصّالحين » را بگويى . اين روايت با وضوح و ظهور تمام ، دلالت دارد بر اينكه سلام بر نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) جزو تشهّد آخر نماز است ، « 2 » و اجماع و اتّفاق علماى شيعه بر وجوب آن ، ثابت و محرز مىباشد .
روايت ديگر از حلبى از امام صادق ( عليه السّلام ) است كه فرمود : « هرگاه خدا و رسول او ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) را ياد كردى ( يعنى ذكر خدا و رسول ( ص ) را انجام دادى ) جزو نماز خواهد بود و اگر « السّلام علينا و على عباد اللّه الصّالحين » را گفتى ، از نماز منصرف مىشوى « 3 » ( يعنى نماز به اتمام مىرسد ) . ظاهر روايات مذكوره ، سلام بر پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) را جزو نماز ، معرّفى مىنمايند و آيهء مباركه بر وجوب آن دلالت دارد . سرانجام اين نتيجه كه : تسليم بر نبىّ ( ص ) در نماز واجب مىباشد و خواسته و مدّعاى ما كه همين امر است ، حاصل مىگردد .
هامش
( 1 ) . وسائل ، ب 2 ، ابواب تسليم .
( 2 ) . وسائل ب 4 ، ابواب تسليم - التهذيب ج 2 ، ص 316 ، حديث 1292 .
( 3 ) غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 42 ، حديث 104 .