مسئلهء 8 : بعضى از بزرگان شيعه براى وجوب تسليم كه خارج كننده از نماز است ، با اين بيان استدلال نمودهاند : چيزى به نام « تسليم » ( سلام نمودن ) واجب است علاوه بر اين در غير نماز چنين چيزى واجب نيست پس نتيجه آنست تسليم ( سلام دادن ) در نماز واجب است و مطلوب و خواستهء ما همين است .
اما صغرى ، « تسليم در نماز واجب است » ، به دليل قول خداوند
« سَلِّمُوا »
؛ « سلام كنيد » و اما كبرى « چيزى به نام تسليم در غير نماز واجب نيست » ، به دليل اجماع و اتّفاق همه است كه در غير نماز سلام نمودن بر پيامبر خدا واجب نمىباشد .
سنخ ايراد : در اين سخن اشكال است ؛ چه آنكه اوّلا امكان دارد تسليم به معناى انقياد و فرمانبردارى و اطاعت باشد ، چنانكه قبلا هم بيان شده بود كه تسليم به معناى انقياد است و انقياد در غير نماز نيز واجب است و ثانيا بر فرض كه بپذيريم « تسليم » به معناى سلام دادن است ، و لكن سلام دادنى كه واجب است ، سلام بر نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) است ، زيرا سياق و نحوهء راندن كلام ، سلام بر نبىّ اكرم ( ص ) را مىرساند و ديگر اينكه عطف جملهء
« وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً »
بر
« صَلُّوا عَلَيْهِ »
اقتضاى آن را دارد كه سلام فرستادن مربوط به رسول اللّه ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) مىباشد ، در حالى كه شما نفرموديد كه سلام خارج كننده از نماز است ، بلكه خارج كننده از نماز غير سلام هم هست .
مسئلهء 9 : بعضى از علماى معاصر شيعه استدلال نمودهاند كه اضافه نمودن جملهء « السّلام عليك ايّها النّبى و رحمة اللّه و بركاته » بر تشهّد ركعت آخر واجب است به اين بيان : « السّلام على النّبى عليه السّلام » واجب است ، علاوه بر آن در غير تشهّد در ركعت آخر واجب نيست . نتيجه اينكه : سلام بر نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در تشهّد آخر واجب مىباشد . بيان هر دو مقدّمه ( صغرى و كبرى ) قبلا بيان شد .
برخى گفتهاند وجوب سلام بر نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در تشهّد آخر ، خرق اجماع است ؛ چه آنكه اولا : علّامه بر مستحبّ بودن آن ، نقل اجماع نموده است و ثانيا نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) چگونگى سلام نمودن را در تشهّد و براى عربها ، تعليم نداده است و در حديث حمّاد از امام صادق ( عليه السّلام ) كه مربوط به وصف نماز است ، بيان شده است و اگر سلام نمودن در تشهّد آخر واجب بود ، تأخير بيان از وقت حاجت لازم مىآمد و تأخير بيان از وقت حاجت به اتّفاق همه باطل است . ثالثا