مؤلّف النخب مىگويد كه معدن 6 [ بادزهر ] در كرمان در كوهى به نام « زرند » واقع است و آن [ چند گونه است ] : سبز متمايل به رنگ چغندر ، زرد ، سفيدفام و سرخفام .
يكى از [ گونههايش ] ميانتهى است ، در درونش مادهء سفيدى به نام « مخاط الشيطان » 7 وجود دارد كه در آتش نمىسوزد . 8
* * دربارهء آزمايش مرغوبيت « سنگ پادزهر » گفته شده است : اگر آن را به صورت گرد با سركه روى زرده تخممرغ بريزيم و آن حل شود ، پس [ پادزهر ] نيكوست . نيز گفته شده است : زردچوبه را با آب روى سنگ مىسايند و سپس با پادزهر مىسايند ، اگر در اين عمل رنگ زرد سرخ شد ، پس [ پادزهر ] نيكوست . آن را روى كاه مىاندازند ، اگر رنگ [ كاه ] تغيير كرد ، پس آن [ از جنس ] مرغوب است . نيز آن را در روغن زيتون [ غليظ ] قرار مىدهند ، اگر به مايع تبديل شد ، پس [ پادزهر ] نيكوست . 9
( 1 ) . فادزهر - معرب « پادزهر » فارسى . بسيارى از آنچه در اينجا گفته مىشود ، در شمارهء 126 گفته شده است .
( 2 ) . العروق الصفر ، نك . شمارهء 698 ؛ ترجمه در الجماهر ، 188 دقيق نيست : « رگهاى زرد » .
( 3 ) . الزنبور .
( 4 ) . يشرى بدنه ترجمهء مستقيم « بدنش از [ جوشهاى ] « شرى » پوشيده شد » ،
Lane
، 1545 . شرى همچون كهير تعريف مىشود ؛ نك . ابن سينا ، ص 52 ، يادداشت 73 و ابن سينا ،
IV
، 233 .
( 5 ) . در اين مورد ، پادزهر به مفهوم كلى است .
( 6 ) . افزوده از روى الجماهر ، 188 ( متن عربى ، 200 ) .
( 7 ) . نك . شمارهء 126 ، يادداشت 8 .
( 8 ) * . اين قطعه به اختصار در
Picture
، 117 درج شده است .
( 9 ) * * . اين قطعه اشتباها در شمارهء 325 درج شده است .
319 . حجر مغناطيس 1
- سنگ آهنربا ، ماگنتيت
آن را « سنگ هراكلى » 2 مىنامند .
[ ماگنتيت ] درد دست و پا را بر طرف مىكند اگر آن را روى آنها بگذارند ، و براى آنها كه دچار نقرس مىشوند 3 سودمند است اگر آن را در دست نگه دارند يا روى آن قرار دهند .
( 1 ) . يونانى ، ديوسكوريد ،
V
، 110 - ماگنتيت يا سنگ آهن مغناطيسى
( FeO . Fe 2 O 3 )
؛ سراپيون ، 217 ؛ ابن سينا ، 416 ؛ الجماهر ، 200 .