تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 296

مساهمون:

ص٢٩٦
و مقام كسى باعث نشود كه كوشش اندكش را بزرگ شمارى ، و معمولى بودن شخص علّت نگردد كه كار بزرگش را اندك دانى .

رجوع به كتاب و سنّت

جايى كه كارها بر تو مشكل شود و در امورى كه برايت شبهه حاصل گردد حلّ آن را به خدا و پيامبرش ارجاع ده ، كه خداوند به مردمى كه هدايتشان را علاقه داشته فرموده : « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، خدا و پيامبر و اولى الامر از خودتان را اطاعت كنيد ، و اگر در برنامه‌اى اختلاف كرديد حكمش را به خدا و رسول باز گردانيد » . باز گرداندن به خدا قبول آيات محكم او ، ارجاع به رسول پذيرفتن سنّت اوست كه جمع كنندهء همگان بر يك رأى است ، و پراكنده نيست .

قاضيان

براى داورى بين مردم برترين شخص نزد خودت را انتخاب كن ، كسى كه امور داورى او را دچار تنگنا نكند ، و برخورد مدعيان پرونده وى را گرفتار لجبازى ننمايد ، و در خطا پافشارى نورزد ، و هنگام شناخت حق از بازگشت به آن در نماند ، و درونش به طمع ميل نكند ، و در رسيدن به حقيقت مقصود به اندك فهم اكتفا ننمايد ، و درنگش در شبهات از همه بيشتر باشد ، و دلايل را بيش از همه به كار گيرد ، و از رفت و آمد نزاع كنندگان كمتر ملول شود ، و در كشف امور از همه شكيباتر ، و در وقت روشن شدن حكم از همه قاطع‌تر باشد ، كسى كه ستايش مردم او را دچار خودبينى نكند ، و تمجيد و تعريف او را به تعريف كننده مايل ننمايد ، كه آراستگان به اين صفات در جامعه اندكند . داورى قاضى را هر چه بيشتر بررسى كن ، و در پرداخت مال به او گشاده دست باش آن مقدار كه نيازش را بر طرف كند ، و احتياجش به مردم كم شود ، و آن‌چنان مقامش را نزد خود بالا بر كه از نزديكانت احدى در نفوذ به او طمع ننمايد ، تا از ضايع شدنش به توسط مردم نزد تو در امان بماند . در زمينهء انتخاب قاضى از هر جهت دقت كن دقّتى بليغ و رسا ، كه اين دين اسير دست اشرار بود ، در آن به هوا و هوس عمل مىكردند ، و وسيلهء دنيا طلبى آنان بود .

رسيدگى به كار كارگزاران

سپس در امور كارگزاران حكومتت دقت كن و آنان را پس از آزمايش به كار گير ، از راه هوا و هوس و خود رأيى آنان را به كارگردانى مگمار ، زيرا هوا و هوس و خود رأيى جامع همهء شعبه‌هاى ستم و خيانت است . از عمّال حكومت كسانى را انتخاب كن كه اهل تجربه و حياءاند ، و از خانواده‌هاى شايسته