از آنان كه دير به خشم آيند ، و پوزش پذيرترند ، و به ناتوانان مهربان ، و در برابر زورمندان گردنفرازند ، و از آنان كه خشونت او را بر نيانگيزد ، و ناتوانى وى را بر جاى ننشاند .
با صاحبان مكارم و شرافت ، و خانوادههاى شايسته و داراى سوابق نيكو ، پيوند برقرار كن ، پس از آن با دلاور مردان و شجاعان و بخشندگان و جوانمردان رابطه برقرار ساز ، زيرا اينان جامع بزرگوارى ، و شاخههايى از خوبى و احسانند .
سپس از آنان چنان دلجويى كن كه پدر و مادر از فرزندشان دلجويى مىنمايند ، و نبايد چيزى كه آنان را به وسيلهء آن نيرومند مىسازى در ديدهات بزرگ آيد ، و لطفى كه نسبت به ايشان متعهد شدهاى كوچك شمارى گر چه كوچك باشد ، زيرا لطف تو آنان را نسبت به تو خيرخواه و خوش گمان مىنمايد .
از بررسى امور ناچيز آنان به اميد بررسى كارهاى بزرگشان چشم مپوش ، كه نيكى اندك تو جايى دارد كه از آن بهرهمند مىگردند ، و براى احسان بزرگ تو نيز موقفى است كه از آن بىنياز نيستند .
و بايد برگزيدهترين سران سپاهت نزد تو كسى باشد كه در كمك به سپاهيان مواسات را رعايت نمايد ، و از توانگرى خود به آنان احسان كند به اندازهاى كه بتواند سپاهيان و خانوادههاى آنان را كه از خود به جاى نهادهاند اداره نمايد ، تا انديشهء آنان در جنگ با دشمن يك انديشه باشد ، چرا كه عنايت تو نسبت به آنان دلهايشان را متوجّه تو مىگرداند .
برترين چيزى كه موجب چشم روشنى زمامداران مىشود برقرارى عدالت در شهرها ، و ظهور دوستى و محبت رعيّت است . و دوستى رعيّت آشكار نشود مگر به سلامت دل آنان ، و خيرخواهى ايشان درست و راست نگردد . جز آنكه زمامداران خود را حمايت نمايند ، و حكومت حاكمان را بر خود سنگين نشمارند ، و توقع به پايان رسيدن زمان حكومتشان را نداشته باشند .
پس آرزوهاى رعيّت را بر آور ، و نيكو ستودن آنان را پيوسته دار ، و رنج و زحمت و كوشش و ابتلاى صاحبان فعاليت را در نظر داشته باش ، چه اينكه بسيار ياد كردن كارهاى خوب ، دلير را به هيجان آورده ، و ترسو را به كوشش وا مىدارد ان شاء اللّه .
سپس كوشش هر يك از آنان را به دقّت بشناس ، و زحمت كسى را به ديگرى نسبت مده ، و در اجر و مزدش به اندازهء رنجى كه برده كوتاهى مكن ،
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 295
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٢٩٥