و ناگوارى طعام را تحمل كرده ، تا به خانهء فراخ ، و منزلگاه امنشان در آيند ، بنا بر اين از آن همه سختىها دردى نمىچشند ، و خرج اين سفر را خسارت نمىبينند ، و چيزى نزد آنان از آنچه وجودشان را به منزل هميشگى و جاويدشان نزديك كند محبوبتر نيست .
و مثل مردمى كه مغرور به دنيا شدند مثل مسافرانى است كه در منزلى آباد و پر نعمت بودند و از آنجا به سوى محلى خشك و خراب و بىآب و گياه بار سفر بندند ، پس چيزى نزد آنان ناخوشايندتر و سختتر از جدايى از آنچه در آن بودند و رسيدن به جايى كه به جانب آن روى مىآورند و بدان جا مىرسند نيست .
پسرم ! خود را ميزان بين خود و ديگران قرار بده ، بنا بر اين آنچه براى خود دوست دارى براى ديگران هم دوست بدار ، و هر چه براى خود نمىخواهى براى ديگران هم مخواه ، به كسى ستم مكن چنان كه دوست دارى به تو ستم نشود ، و نيكى كن چنان كه علاقه دارى به تو نيكى شود ، آنچه را از غير خود زشت مىدانى از خود نيز زشت بدان .
از مردم براى خود آن را راضى باش كه از خود براى آنان راضى هستى ، هر آنچه را نمىدانى مگو اگر چه دانستههايت اندك است ، و آنچه را دوست ندارى دربارهء تو بگويند تو هم دربارهء ديگران مگوى .
آگاه باش كه خودپسندى ضدّ صواب و آفت خردهاست . پس كوششت را به نهايت برسان ، و در امور مادى خزانهدار وارث مشو . هرگاه به راه راست هدايت شدى در برابر پروردگارت به شدّت فروتن باش .
معلومت باد كه در پيش رويت راهى دراز همراه با مشقّتى سخت است ، در اين راه از طلب درست ، و توشه به اندازه برداشتن ، و سبكبارى از گناه بىنياز نيستى ؛ پس بيش از قدرتت بر خود بار مكن ، كه سنگينىاش وزر و وبالت شود . اگر محتاجى را يا فتى كه قدرت بر دوش نهادن زاد و توشهات را تا قيامت دارد و در فرداى محشر كه به آن توشه نيازمند شدى در اختيارت بگذارد ، وجودش را غنيمت بدان و زاد و توشهات را بر دوشش بگذار ، و در حالى كه قدرت اضافه كردن زاد و توشه را بر دوشش دارى تا بتوانى اضافه كن ، چهبسا با از دست رفتن فرصت ، چنين شخصى را بجويى و نيابى . به روز داشتن دارايى اگر كسى از تو وام خواست وامش ده تا در روز تنگدستىات ادا كند .
آگاه باش كه در پيش رويت گذرگاه سختى است ، آن كه سبكبار است در آن گذرگاه حالى بهتر از سنگين بار دارد ، و آن كه دچار كندى است بدحالتر از شتابنده در آن است .
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 269
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٢٦٩