ولى و خليفهء خدا مرا به سوى شما فرستاده تا حقّ خدا را كه در اموال شما نهفته از شما بگيرم ، آيا در اموال شما خداوند را حقّى هست تا آن را به ولى او ادا كنيد ؟
اگر كسى گفت : حقّى نيست ، به او مراجعه مكن . و اگر كسى گفت : هست ، همراهش برو بدون اينكه او را به وحشت اندازى يا تهديد كنى يا قرين سختى و فشار نمايى ، و آنچه از طلا و نقره به عنوان زكات مىدهد بگير . اگر براى او گاو و گوسپند و شتر باشد بدون اجازهاش كنار حيوانات مرو ، چرا كه بيشتر آنها مال اوست . وقتى نزد چهارپايان رسيدى نه مانند مالكى كه بر آنها سلطه دارد به آنها نظر كن ، و نه مثل كسى كه بر او سختگيرى نمايد ، چهارپايان را رم مده و به وحشت مينداز ، و مالكش را به خاطر آنها ناراحت مكن . حيوانات را دو دسته قرار داده ، سپس صاحبش را آزاد بگذار ، هر قسمت را پذيرفت تو هم بپذير و بر او ايراد مگير .
سپس باقيمانده را دو قسمت كن ، و باز مالكش را آزاد بگذار ، او هر دسته را اختيار كرد معترضش مشو . پيوسته اين تقسيم كردن را ادامه بده تا به اندازهء حقّى كه از خداوند در مال اوست بماند ، سپس حقّ خدا را از او دريافت دار . و اگر به هم خوردن آن تقسيم را درخواست كرد بپذير ، و دو قسمت را يكى كن ، دوباره برنامهء تقسيم را از سر بگير ، تا حقّ خدا را از مال او دريافت دارى .
شتر پير و از پا افتاده و دست و پا شكسته و بيمار و مسلول و عيبدار را به عنوان زكات قبول مكن .
غير از كسى را كه به او اعتماد دارى بر آنها امين قرار مده ، امينى كه نسبت به اموال مسلمانان درستكار باشد ، تا جايى كه آن اموال را به حاكم مسلمانان برساند و حاكم هم بين مردم پخش كند .
جز خيرخواه ، و مهربان ، و امين ، و حافظ ، چوپانى بر حيوانات مگمار ، كه با حيوانات درشتى نكند و آنها را به جبر و مشقّت نراند ، و نرنجاند و خسته ننمايد .
هر آنچه نزد تو جمع شد به سرعت به سوى ما فرست تا آن را در محلى كه خدا دستور داده مصرف كنيم . وقتى آن اموال را به امين سپردى به او سفارش كن بين شتر و بچّهء شيرخوارهاش فاصله نيندازد ، و آن قدر شيرش را ندوشد كه به بچّهء او زيان رسد ، شتر را با سوارى گرفتن خسته و درمانده نكند ، و در دوشيدن شير و سوارى گرفتن بين آن شتر و شترهاى ديگر مساوات را رعايت نمايد ، بايد زمينهء استراحت حيوان خسته را فراهم كند ، و آن شترى را كه به پايش آسيب رسيده و از حركت ناتوان شده آرام و آهسته براند ، و آنها را به آبگاههايى كه شتران بر آن عبور مىكنند وارد سازد ، و از كنارهء راههاى علفدار به جادههاى بىگياه نبرد ، و ساعاتى به آنان استراحت دهد .
و بايد آنها را كنار آبهاى كم و گياهان بيابان واگذارد ، تا به اذن حق چاق و استخوان دار و پر مغز نزد ما آيند ، نه رنجيده و خسته ، تا آنها را به فرمان قرآن و روش پيامبر صلّى اللّه عليه و آله تقسيم كنيم ، كه اين عمل باعث بزرگى اجر توست ، و به رشد و هدايتت نزديكتر است ، اگر خدا بخواهد .
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 256
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٢٥٦