و شهادت مىدهم كه كسى كه تو را با چيزى از آفريدههايت مساوى دانست برايت نظير قائل شده ، و آن كه برايت نظير قائل شود كافر است به آنچه آيات محكم به بيان آنها نازل شده ، و دلائل آشكارت بدان گوياست .
و شهادت مىدهم كه نهايتى و حدّى در عقلها براى تو نيست كه در مجراى وزش تفكّرات آن عقول در كيفيت خاصّى قرار گيرى ، و در انديشهها نگنجى تا به تصرف آن عقول در آمده و محدود گردى .
از اين خطبه است [ در باره آفرينش ]
: آنچه را آفريد برايش اندازه قرار داد ، و اندازهاش را محكم كرد ، و تدبير نمود و به خوبى تدبير فرمود ، و آن را در مسير رسيدن به هدف خود قرار داد و آن مخلوق هم از حدودى كه برايش مقرّر نمود تجاوز نكرد ، و به كمتر از رسيدن به هدف معيّنش اكتفا ننمود ، و در مأموريتش براى انجام ارادهء حق چموشى و نافرمانى نكرد .
و چگونه چنين باشد ، در حالى كه همهء امور از مشيّت او نشأت گرفته است ؟ اوست به وجود آورندهء انواع موجودات بىآنكه انديشهاى به كار برد ، و بدون اينكه تصورى در باطن علمش پنهان داشته باشد ، و بدون اينكه از تجربهاى از حوادث روزگاران گذشته استفاده نمايد ، و بدون اينكه او را در آفرينش موجودات شگفت انگيز شريكى يارى رساند . پس آفرينش به امر او قامتى تمام يافت ، و به فرمانبردارى از او گردن نهاد ، و دعوت حضرتش را پاسخ گفت ، آفريدهاى نبود كه در امرش سستى ورزد ، و يا در اجراى دستورش درنگ روا دارد . كژى اشياء را راست نمود ، و حدودشان را معين كرد ، و با قدرتش بين اشياء متضاد الفت داد ، و اسباب اتصال آنها را فراهم نمود ، و همه را به اجناسى مختلف در حدود و اندازهها و غرائز و صورتها تقسيم كرد . مخلوقاتى هستند كه آفرينش آنها را استوار كرده ، و آنها را بر اساس ارادهء متين خود به وجود آورده است .
و از اين خطبه است در وصف آسمان :
پستى و بلندى آسمان و فاصلههاى فراخ آن را بدون اينكه به چيزى متكى باشد نظام داد ، و شكافهاى آن را التيام بخشيد ، و ميان آن و مانندش پيوند برقرار كرد ، و دشوارى بالا رفتن و نازل شدن فرشتگانى كه امرش را پايين مىآورند و اعمال خلق را بالا مىبرند آسان نمود .
پس از آنكه آسمانها به صورت دود بود آن را براى شكل گرفتن ندا داد تا اجزائش زنجيروار به هم پيوست ، و درهاى بستهء آن را باز نمود ،