خارجى - كه در اين فتنه از دست داده بودند ، بعنوان غرامت باز پس گرفتند .
در سال 1311 هجرى انگليسيان نيز كشتىهاى خود را براى بار ديگر به آبهاى اين مرز آوردند و اين نتيجهء حملهء اعرابى بود كه در آن حمله ، كنسول انگليس را كشتند و نمايندهء كنسول فرانسه و روس را مجروح نموده بودند .
بنابراين در نتيجهء تجاوز نمايندگان خارجى به خارج از محدوده تعيين شده يورشى صورت پذيرفت و اينان كه خود مسلمانانى از افراد اين شهر بودند ، به علت حمايت و پشتيبانى كشورى خارجى ، دست به اعمالى ناشايست زده و با برادران و همشهريان خود بد رفتارى مىكردند .
هنگام اين شورش ، « شريف عون » از مكه آمد و در محلّ حاضر شد و در پايان صلح و دوستى را بدون درگيرى حاكم نمود و كشتىهاى انگليسى جدّه را ترك نمودند .
جدّه داراى 3500 خانه بود كه اين خانهها از نظم خاصّى برخوردار نبود ، اين خانهها غالباً بوسيله سنگهايى كه از كوههاى نزديك آن آورده مىشد ساخته شده بود و گاه نيز اين خانهها بوسيلهء سنگهاى لاشه بنا مىگرديد ، سنگهاى لاشه را معمولًا از كنارههاى دريا بدست مىآوردند و با ضخامت بسيار اندكى كه داشت ، در نهايت استحكام و قدرت بود ، ليكن خطر آن بسيار و ضرر آن جبرانناپذير بود ؛ زيرا اين گونه سنگها بعلّت دارا بودن مقدار زيادى فسفر ، قابل اشتعال بوده و به سرعت مىتواند آتش سوزى را افزايش دهد ! . خانههاى آنان همانند خانههاى ساير شهرهاى حجاز ( مكه و مدينه ) بود كه بيشتر شبيه به خانههاى مصر در دوران مماليك است - هم اكنون در « سوق السّلاح » از اين خانهها فراوان وجود دارد - ، ليكن در همين خانهها اتاقهاى بزرگ و سالنهاى وسيعى با سقفهاى بلند و پنجرههايى بلند و عريض همانند بالكنهايى كه به بيرون متمايل گشته و بدان « رواشن » گفته مىشود - ( مفرد آن روشن بوده كه كلمهاى فارسى به معناى نورانى مىباشد . ) - جنس اين پنجرهها از چوب بود و نقش و نگارهاى مختلفى بر آن حك شده بود در ميان خانههاى اين شهر ، خانهاى را ديدم كه ديوارِ سر درِ خانه در حدود پانزده متر بود و در آن نُه پنجرهء بزرگ تعبيه شده بود كه بدون شك اين گونه پنجرههاى بزرگ با وضع مناطق گرمسيرى مىتواند سازگار باشد و بدين جهت است كه
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 89
مساهمون: انصارى
ص٨٩