قرار گرفت كه همواره پيشاپيش كاروانهاى حاجيان به راه مىافتاد و به علت آن كه جايگاهى براى نشستن ملوك و پادشاهان بود ، هيچ گاه شخص ديگرى بر آن سوار نمىگرديد . آنچه به نظر مىرسد اين است كه محمل ، تاريخى كهنتر از اين داشته و احتمالًا تاريخ آن به پيش از اسلام نيز مىرسد . زيرا محمل به شترى اطلاق مىشد كه حامل هدايايى براى كعبهء معظمه بود ؛ همچنانكه رسول خدا صلى الله عليه و آله نيز محملى - كه در آن هدايايى براى بيت اللَّه بود - ارسال نمودند .
در تاريخ نام محمل « عراقى » ، محمل « يمنى » ، محمل « ابن الرشيد » « 1 » ، محمل « ابن سعود » و محمل « ابن دينار » - كه ابتدا به سوى خارطوم و سپس به وسيلهء راه آهن به پور سودان و از آنجا با كشتى از راه دريا به جده مىآمد - همگى شترهايى بودند كه كالاهاى آنان را به حرمين مىآوردند . اين محملها ، همواره با قطعهاى ساده از پارچهء « جوخ » پوشيده مىشدند . همچنين محمل « نظام » را كه متعلق به پادشاه حيدر آباد هند بود ، مىتوان ذكر نمود ؛ اين محمل به همراه حاجيان كشور خويش ، به سوى مكه مىآمد و هداياى حرمين شريفين را با خود به اين ديار حمل مىنمود .
در تاريخ سودان ، نوشتهء « نعوم بك شقير » آنجا كه درباره « دار فور » تحت عنوان « صرة الحرمين » سخن گفته است ، اين چنين آمده :
« غوريان ، مستقل از ساير دولتهاى روى زمين حكومت مىكردند و هيچ گاه « جزيه » به احدى - به استثناء حرمين شريفين - پرداخت نمىكرد . اينان همه ساله در هيأت كاروان محمل ، به همراه كالا و نقدينههاى خود ، ابتدا به سوى مصر مىآمدند و در حالى كه پر پرندگان و صمغ و ساير خيرات كشورشان را به همراه آورده بودند ، در آنجا به فروش مىرساندند و نقدينههاى اين فروش ، پشتوانهء مالى محمل آنان نيز به شمار مىآمد . سپس به همراه ساير حاجيان مصرى به صورت كاروانى به سوى حرمين شريفين به حركت درمىآمدند » .
در اين هنگام محمل « شجرة الدر » نيز در پيشاپيش اين كاروان حركت مىكرد و
هامش
( 1 ) . امير محمل ابن الرشيد را « سبهان » مىناميدند .