گرديده و آب آن آشكار گرديد . از آن پس نيز « ابوجعفر منصور » و « مأمون » و ديگران از آنها هم بدان اهميت مىدادند و آن را توسعه دادند و تا كنون نيز اين چاه از سوى پادشاهان و سلاطين زمانه ، مورد عنايت ويژه قرار دارد .
عرب نزديك است كه زمزم را يكى از اركان حج به شمار آورند . آنها به هنگام حج گزاردن نام آن را به همراه كعبه بر زبان مىآوردند . و در صورتى كه كسى مىخواست سوگند ياد كند ، نام زمزم را پيش از مقام ابراهيم عليه السلام مىآورد و در سوگند خويش اين چنين مىگفت : « به خانه خدا ، زمزم و مقام سوگند كه اين چنين نكردهام » و اين سنتى بوده است كه عرب از دوران اسماعيل تا كنون بدان عمل مىكرده است .
بدين جهت بعضى از حاجيان عرب را مشاهده مىكنيم كه به صورت گروه گروه در مسير خود ، به زمزم وارد مىشوند و هنگامى كه به كنار حوض آن در نزديكى چاه مىرسند ، دستار از سر برداشته و آب زمزم را بر سر و روى خويش مىريزند ؛ به طورى كه تمامى پيكر آنان خيس مىشود و سپس خوشحال و خندان از آن محل خارج مىشوند .
اين شدت علاقه به زمزم به حدى است كه حتى چوب دستى خدمتگزاران چشمه كه آنان را وادار به خروج مىكردند نيز هيچ گونه تأثيرى در عدم انجام آن عمل نمىگذارد .
همان طورى كه اعتقاد به آب زمزم در آداب و رسوم ويژهء مسلمانان وجود دارد ، هنديان نيز نسبت به رود « گنج » و درياچهء « مادن » اعتقاد مقدسى دارند و مسيحيان نيز به آب « اردن » - كه در فاصله بيست كيلومترى شرق بيت المقدس قرار دارد و بدان « نهر الشريعه » يا « رود شريعه » مىگويند - اعتقاد و علاقهء فراوانى دارند و حاجيان آنها به سوى آن مكان مىروند و در جايگاهى كه حضرت مسيح عليه السلام در آن غسل تعميد نموده است با استحمام و شستشوى خود ، بدن خويش را بدان تبرك مىگردانند .
پس از آن شستشوى ، مسيحيان مقدارى از آب نهر الشريعه را در ظروفى ويژه مىريزند و به ديار خود مىبرند و به ديگران هم هديه مىنمايند . در ميان مسيحيان ، بيشتر مردمان روسيه و قبطىها به اين آب اعتقاد دارند ، ليكن فرنگيان به آب « لورده »
) sedrvoL (
در جنوب فرانسه اعتقاد دارند كه اين اعتقاد كمتر از اعتقاد مسيحيان به آب « اردن » نمىباشد .