جمع مىشدند و روزگار خود را با كمك افراد نيكوكار سپرى مىكنند . گاه عدهاى از آنان بر اثر عدم تحرّك كارهاى ضرورى خود را نيز در همين مكان انجامدادند كه شرح آن را نمى توان در اين جا بيان نمود كه اين كار دور از شأن و احترام حرم خدا مىباشد !
آيا حكومت حجاز نمى تواند براى اين گونه افراد ، فكرى كرده و استراحتگاهى را براى آنان بوجود آورد تا از رنج و مشقّت آنان بكاهد . و دست كم بتوانند در غير موسم از اين گونه استراحتگاهها استفاده نمايند . شايد سازمان اوقاف مصر و يا آستانه ( استانبول ) بتوانند كارى را كه از سوى حكومت حجاز اهمال گرديده است جبران نمايند كه به طور يقين داراى اجر و پاداشى فراوان خواهند بود .
مسجدالحرام داراى شش مناره است : نخست مناره « باب العمره » كه از ساخته هاى « منصور عباسى » به هنگام ساختمان او از مسجدالحرام در سال يكصد و سى هجرى به شمار مىآيد .
مناره « باب السلام » ، مناره « باب على » و « مناره حزوره » كه از ساخته هاى مهدى عباسى است از توسعهء ساختمان مسجدالحرام در سال يكصد و شصت و هشت به شمار مىآيد .
ديگر منارهء « باب الزياده » است كه به وسيلهء « معتضد عباسى » در سال دويست و هشتاد و چهار هجرى بنا گرديده است و ديگرى منارهء « سلطان قايتباى » .
كليه منارههاى ياد شده به هنگام ترميم و توسعهء مسجدالحرام از سوى « سلطان سليم دوم » ( عثمانى ) مرمّت و تعمير گرديده است و هم اكنون بر روى منارههاى ياد شده اذانِ نمازهاى پنجگانه گفته مىشود . بزرگِ مُؤذنان يا « ميقاتى » « 1 » بر بالاى گنبد زمزم اذان مىگويد كه در ديوار جنوبى آن ساعتى آفتابى به صورت ثابت و استوار قرار دارد . اين
هامش
( 1 ) . منظور شخصى است كه زمان فرا رسيدن اذان را به ديگران اطلاع مىدهد . « مترجم »