[ 1314 ] م - سجده نمودن بر تمام اقسام سنگها چه مرمر باشد يا سنگهاى سياه معدنى يا سنگ گچ و آهك قبل از آن كه پخته شود جايز است ( 1 ) . و سنگهايى كه در « مسجد الحرام » از اين قبيل است سجده بر آنها اشكال ندارد و همين طور در « مسجد رسول الله صلَّى الله عليه و آله » .
[ 1315 ] م - در « مكه » و « مدينه » در مسافر خانه و هتل نبايد ( 2 ) نماز را به جماعت بخوانند ( 3 ) و مىتوانند در جماعت ساير مسلمين در مساجد شركت كنند و نماز را به جماعت بخوانند .
[ 1316 ] م - تخيير بين قصر و اتمام در مكه و مدينه اختصاص ( 4 ) به مسجد الحرام و مسجد
شرح
( آداب و احكام حج ) .
آية الله بهجت : اگر كار ضرورى ندارند خارج نشوند و خوب است شركت كنند .
( 1 ) آيات عظام خامنه اى ، بهجت ، فاضل : بلكه به گچ و آهك پخته و آجر و كوزه گلى و مانند آن هم مىشود سجده كرد .
آية الله غروى : پخته شدن مانع از صدق ارض و اجزاى آن نيست .
آية الله سيستانى : بلكه بعد از پخته شدن نيز جايز است .
( 2 ) آية الله فاضل : اگر خلاف تقيه و لو تقيّهء مداراتى است نماز را به جماعت نخوانند .
آية الله غروى : در صورتى كه تقيه ايجاب كند .
( 3 ) آيات عظام اراكى ، گلپايگانى ، صافى : در صورتى كه مفسده داشته باشد .
آية الله مكارم : نماز جماعتهاى كاروانى و بزرگ اشكال دارد ولى نماز چند نفرى اشكال ندارد .
آية الله بهجت : برگزار نمودن نماز جماعت در هتلها و مسافر خانه ها در مكَّه و مدينه مانعى ندارد اگر مستلزم مفسده نباشد .
آية الله سيستانى : اگر خلاف تقيه نباشد اشكال ندارد ولى شركت در جماعت مسلمين بهتر است .
( 4 ) آية الله سيستانى : در تمامى دو شهر مكَّه و مدينه با توسعه اى كه پيدا شده است تخيير جارى است .
آيات عظام گلپايگانى ، خامنه اى ، فاضل ، مكارم ، صافى ، نورى : مىتواند در تمامى دو شهر مكه و مدينه نماز را تمام بخواند و اختصاص به مسجد الحرام و مسجد النبي ندارد .
آية الله تبريزى : در همه مكه و مدينه قديم مىتواند قصر و تمام بخواند . ( استفتاءات ، س 129 ) .
آية الله خوئى : ظاهرا اختصاص ندارد بلكه اين حكم در شهر قديمى مكه و مدينه جارى است . ( منهاج الصالحين ، مسأله 925 ) . [ قيد قديمى در منهاج نيست بلكه در استفتاءات و در بعض مناسك مذكور است ] .
نظر ساير آيات عظام در مناسك نيست . به رسائل عمليه آنان مراجعه شود .
آية الله بهجت : مسافر مىتواند در مسجد الحرام و مسجد پيغمبر صلى الله عليه و آله و . . نمازش را تمام بخواند و احتياط در اين است كه نماز را شكسته بخواند ولى اگر بخواهد در جايى كه اوّل جز و اين مسجد نبوده و بعد به اين مساجد اضافه شده نماز بخواند احتياط واجب آن است كه شكسته بخواند .
آية الله صانعى : اختصاص ندارد و در تمام مكه و مدينه جارى است .