[ 1180 ] م - كسانى كه به واسطهء عذر مثل پيرى و خوف حيض ، طواف زيارت و طواف نساء را مقدّم داشتند ، بوى خوش و زن بر آنها حلال نمىشود ، و تمام محرمات بعد از تقصير يا حلق حلال خواهد شد .
[ 1181 ] م - طواف نساء اختصاص به مرد ندارد بلكه بر زن و خنثى و خصىّ و بچهء مميز نيز لازم است كه اگر طواف نساء نكنند زن به همان تفصيل كه سابق گفته شد بر آنها حلال نمىشود ، و نيز اگر زن آن را ترك كند مرد بر او حلال نمىشود ، بلكه طفل غير مميز اگر ولىّ ، او را محرم كرد بايد او را به احتياط واجب ( 1 ) طواف نساء بدهد تا بعد از بالغ شدن ، زن يا مرد بر او حلال شود ( 2 ) .
[ 1182 ] م - طواف نساء و نماز آن اگر چه واجب است و بدون آن زن حلال نمىشود ، لكن ركن نيست و ترك عمدى آن موجب باطل شدن حج نمىشود ، بلكه واجب است بر كسى كه حج كرده آن را به جا آورد ( 3 ) ، و اگر به جا نياورد زن بر او حلال نمىشود ، بلكه آن چه از زن بر او حرام شده بود مثل عقد كردن و خطبه كردن و شاهد شدن نيز بر او حلال نمىشود بنا بر احتياط واجب ( 4 ) .
شرح
( 1 ) - آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : واجب است . .
آية الله خامنه اى ، نظر ايشان نسبت به اين فرع يافت نشد .
( 2 ) آية الله سيستانى : همان گونه كه گذشت با حلق يا تقصير عقد حلال مىشود و اما جليّت استمتاع در صبى مميّز متوقّف است بر اتمام اعمال و در مورد غير مميّز نظر ايشان در دست نيست .
آية الله فاضل : مجنون و مغمى عليه را نيز اگر محرم كردهاند طواف نساء بدهند تا در صورت افاقه زن يا مرد بر آنها حلال شود .
آية الله اراكى ، فقط متعرض حكم زن و مرد شدهاند .
آية الله خوئى : حكم صبى مميز مانند حكم مرد است . ( مستفاد از المسائل الشرعيه ، ج 1 ، ص 343 ) ولى راجع به صبى غير مميز كه او را به حج مىبرند فتواى ايشان در دست نيست .
آية الله تبريزى : بعد از طواف حج و نماز و سعى ، ظاهرا عقد حلال مىشود ، و لكن بنا بر احتياط استمتاعات جايز نمىشود ، گر چه اظهر اختصاص حرمت به جماع است .
آية الله گلپايگانى : متعرض خصىّ و خنثى نشدهاند و ليكن در مورد مجنونى كه وليّش او را محرم كرده طواف نساء را لازم مىدانند .
( 3 ) آية الله بهجت : با مباشرت خودش با امكان ، و با استنابه با عدم امكان مباشرت على الاحوط ( مناسك شيخ ص 81 ) .
( 4 ) آية الله بهجت : تا آن را به جا نياورد زن بر او حلال نمىشود حتّى عقد كردن و شهادت دادن بر آن على الاحوط ( مناسك