بيايد ( 1 ) ، و اگر به وطن خود مراجعت كرده و براى او مشقت ندارد بايد مراجعت كند ، و اگر نمىتواند يا مشقت دارد بايد نايب بگيرد .
[ 846 ] م - اگر كمتر از يك مرتبه سعى كرد و بقيه را فراموش كرد بياورد ، احتياط واجب آن است كه سعى ( 2 ) را از سر بگيرد ، و اگر بعد از تمام كردن يك مرتبه يا بيشتر فراموش كرد به هفت مرتبه برساند جايز است از همان جا سعى را تمام كند ، لكن احتياط ( 3 ) آن است كه اگر ( 4 ) چهار مرتبه را تمام نكرده تمام كند و از سر بگيرد ( 5 ) .
شرح
را تمام كرده است واجب است آن را اتمام كند .
آية الله خوئى : به حاشيهء مسأله بعدى مراجعه شود .
( 1 ) آية الله سيستانى : چه يك شوط فراموش كرده باشد يا بيشتر بنا بر اقوى و اگر پس از گذشتن زمان سعى يادش بيايد ، مثلا در عرفات يادش بيايد سعى عمره اش ناقص بوده يا پس از انتهاى ذى الحجه به ياد آورد سعى حجش ناقص بوده احتياط آن است كه كمبود را جبران و سپس سعى را از سر بگيرد و اگر نتواند برگردد يا مشقت دارد بايد نايب بگيرد و احتياط واجب آن است كه نايب هم جمع نمايد بين تدارك مقدار كمبود و بين اعادهء سعى كامل .
( 2 ) آية الله اراكى : سعى را تمام كند و از سر بگيرد .
آية الله سيستانى ، متعرض اين صورت مسأله نشدهاند .
( 3 ) آية الله صانعى : مستحب .
( 4 ) آية الله صانعى : از نصف شوط چهارم نگذشته .
( 5 ) آية الله اراكى : و احوط در صورت عدم اكمال چهار شوط استيناف و دوباره به جا آوردن سعى است .
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : چنانچه كمبود سعى از روى فراموشى و بعد از شوط چهارم بوده ، واجب است باقى را هر وقت يادش آمد هر چند بعد از فراغت از اعمال حج باشد ، تدارك نمايد . و اگر خود نتواند تدارك كند يا تدارك آن مشقّت داشته باشد واجب است نايب بگيرد و در اين صورت احتياط اين است كه نايب به نيّت فراغ ذمهء منوب عنه از اتمام يا تمام يك سعى كامل به جا آورد . و اگر كمبودش پيش از شوط چهارم و از روى فراموشى بوده ، احتياط اين است كه شخصا يك سعى كامل به قصد اعم از تمام يا اتمام به جا آورد .
آية الله فاضل : اگر كمتر از يك مرتبه سعى كرد و بقيه را فراموش كرد كه انجام دهد ، احتياط واجب آن است كه سعى را از سر بگيرد . و همين طور است اگر كمتر از چهار مرتبه را انجام داده باشد و بقيه را فراموش كرده باشد .
آية الله بهجت : و اگر كمبود سعى از روى فراموشى و بعد از شوط چهارم بوده واجب است باقى را هر وقت يادش آمد هر چند بعد از فراغت اعمال حج باشد تدارك نمايد ، و در صورتى كه خود نتواند تدارك كند يا تدارك سخت باشد واجب است نايب بگيرد و اگر كمبودش پيش از شوط چهارم و از روى فراموشى بوده احتياط اين است كه شخصا يك سعى كامل به جا آورد ، و در صورت دشوارى آن نايب بگيرد . ( مناسك ، مسأله 349 ) .
آية الله سيستانى ، اين احتياط در مناسك ايشان ذكر نشده است .